گچبری محراب آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی

گچبری محراب آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی

محراب های دارای تزیینات گوناگونی هستند که یکی از این تزیینات گچبری است.ساخت محراب های گچبری تقریبا از قرن دوم هجری آغاز وتا حمله مغول وبعد از آن نیز همچنان روند ساخت آن ادامه پیدا کرد. یکی از این محراب ها محراب آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی است.شکل هاب متنوع وبی نظیری از فرم محرابی در آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی وجوددارد که از همان بدو ورود قابل مشاهده هستند.  ورودی این مجموعه دارای فرم محرابی است که توسط فرم محرابی دیگر که کاشی کاری وگچبری شده احاطه گردیده است.ورودی حیاط باغچه نیز دری گچبری به شکل محرابی است که زیبایی خیره کننده ای داردوفرم های محرابی به کاررفته در حیاط بزرگ علاوه بر گچبری دارای تزیینات کاشی هستند که به صورت معرق اجرا شده اند.در فضاهای داخلی آرامگاه از شیوه های متنوع گچبری استفاده شده است .فضای چینی خانه مکانی است که دارای بیشترین فرم محرابی است.در این مکان چهار تاق نمای بزرگ وچهار تاق نمای کوچک به فرم محرابی وجود دارد که در داخل آنها نیز نقوش محرابی با تنوع بی نظیری وبااستفاده از شیوه ی تنگ بری اجرا شده اند.افزون بر تنگ بری در جبهه های شمالی،جنوبی وغربی تنگ بری های کتیبه ای وجوددارد.09195938137

طبقه بندی نقوش گچبری دره شهر

طبقه بندی نقوش گچبری دره شهر

تزیینات گچبری دره شهر  در دو گروه نقوش هندسی ونقوش گیاهی قرار دارد:

  1. نقوش هندسی:در این گچبری ها توجه ویژه ای به نقوش هندسی شده به گونه ای که نقوش هندسی ساختار اصلی این تزیینات را شکل می دهند.پیچیدگی ،تکرار،تقارن واستفاده از نقوش نمادین در کنار قاب های تزیینی در اشکال هندسی متنوع از ویژگی های بارز واصول حاکم بر نقوش هندسی این تزیینات گچبری است.تکرار هم در مورد ترکیبات ونقوش اصلی رعایت شده وهم در مورد جزئیات طرح ها اعمال گردیده است.نقوش هندسی استفاده شده در این تزیینات را می توان به دو دسته تقسیم کرد:نقوش صاف ونقوش منحنی که متشکل از دایره ها ومربع یا اشکال هندسی زاویه دار است.
  2. نقوش گیاهی:نقوش گیاهی به کاررفته را نیز می توان در چند گروه تقسیم بندی کرد:1.نقش درخت که در اشکال مختلف ومتنوع در درون قاب ها استفاده شده است.این نقش گاهی به صورت پالمت با برگ های در اطراف آن وگاهی در شکل شاخه گلی با ساقه بلند که برگ هایی از آن باز شده گچبری شده است.گونه های دیگر آن نیز بیشتر گل هایی در شکل وشمایل درخت هستند.2. برگ ها:بیشتر این برگ ها به صورت برگ مودر اشکال تک برگ،برگ مو وساقه وپیچک درخت مو ،برگ مو وخوشه انگوردیده می شود.علاوه بر برگ مو ،برگ انجیر،برگ انار وآکانتوس نیز زیاد تکرار شده اند.3. گل ها:بیشتر گل های استفاده شده گل های موجود در طبیعت زاگرس همچون گل لاله ،گل تاتوره وگل کوکب هستند که در طرح های مختلف گچبری شده اند.گل نیلوفر نیز به صورت نیلوفر دوازده پر ،شش پر ونیلوفر سه شاخه به فراوانی به کاررفته است. 4. ریز برگ هاکه از آنها در حواشی وبرای پر کردن فضاهای کوچک فرعی بین نقوش هندسی وگیاهی همچون لچکی ها استفده شده است که تنوع وتکرار از ویژگی های آنهاست.در برخی موارد نقوش هندسی در ترکیب با نقوش گیاهی به صورت پایه نقش گیاهی نیز مشاهده می شود.یکی از نکات قابل توجه تزیینات دره شهر ،قاب های گچبری با اشکال هندسی گوناگون وبا نقش مایه های متنوع گیاهی است.09195938137

مقایسه گچبری های دره شهر ومسجد جامع نایین

مقایسه گچبری های دره شهر ومسجد جامع نایین

نقوش هندسی پیکره اصلی گچبری های دره شهر ونایین را تشکیل می دهند که به دو دسته تقسیم می شوند:1. نقوش هندسی راست خط؛ 2. نقوش هندسی متشکل از خطوط منحنی که با استفاده ازاین دو بسیاری از طرح های هندسی را ایجاد کرده اند وفضاهای داخلی اشکال هندسی ایجاد شده را با استفاده از نقوش گیاهی پر کرده انداز دوران پیش از اسلام مربع مفهوم زمین ودایره مفهوم آسمان را دربرداشته ودر دوره ی اسلامی این مفاهیم نمود بیشتری به خود می گیرند.می توان گفت دوایر و مربع های استفاده شده در نقوش گچبری های نایین ودره شهر نیز دارای این چنین معانی نمادین هستند.در مسجد جامع نایین نقوش هندسی متشکل از خطوط منحنی برروی ستون های مجاور محراب با پیچش به دور ستون نقش شده اند وبا توجه به نوع ترکیب نقوش منحنی وراست خط با هم از عبارت هایی مانند هشت وچهارسلی وتخمه ومربع برای اشاره به آنها استفاده می شود.در گچبری های دره شهر ومسجد نایین با استفاده از اتصال نقاط ترسیم شده به یکدیگر وبهره گیری از چند دایره ونیم دایره به خلق گلهای چند پر شده است.نقوش گیاهی مشترک گچبری های دره شهر ونایین را میتوان در چهار دسته برگ مو وخوشه انگور،برگ هی کنگر،پهن برگ ها و برگ های ریز نقش مورد برسی قرار داد.

  1. برگ مو وخوشه انگور در دوره ی ساسانی برای تزیین در تمام زمینه ها مورد استفاده قرار گرفته ونمونه هایی ازآن در گچبری های قلعه یزدگرد به دست آمده است.در گچبری های مسجد نایین این نقش برای تزیین فضاهای خالی داخل کادر بندی های هندسی استفاده شده ،نمونه های دره شهر طبیعی تر از نمونه های نایین اجرا شده اند.
  2. برگ های کنگر که بیشتر به صورت نیمه باز حلزونی به کار رفته است از جمله نقوشی گیاهی به شمار می رود که در تزیینات گچبری نایین ودره شهر بسیار استفاده شده است.
  3. پهن برگ ها که در گچبری های نایین به صورت مستقل درداخل دایره های کوچک گل های دوازده پر برای پوشاندن فضای داخل این دایره های کوچک استفاده شده است.در نمونه های دره شهر در انتهای پیچک ها ویا در داخل فضاهای دایره ای ودیگر اشکال هندسی به تنهایی ودر ترکیب با نقوش دیگر به کاررفته است.
  4. نقوش گیاهی ریز نقش که از این نقوش بیشتر برای پوشش فضاهای فرعی به کاررفته اند.09195938137

 

گچبری مقبره امام زاده فضل بن سهل آوه

گچبری مقبره امام زاده فضل بن سهل آوه

روستای آوه در نزدیکی شهرستان ساوه قرار دارد ومقبره امام زاده فضل در این روستا قرار دارد.از این مقبره گچبری هایی کشف شده که باتوجه به محدود بودن تعداد نقوش تزیینی یافته شده در مکان امام زاده،می توان نقوش تزیینی آن ها را به انواع کتیبه نگاری،نقوش گیاهی ونقوش هندسی تقسیم کرد.غالب نمونه های گیاهی به دست آمده در تزیینات گچبری امام زاده فضل بن سهل آوه،از نوع نقوش گیاهی شش ویا هشت پر،گل وبرگ های دهن اژدری با غنچه های آن که گاهی انتهای آن ها به گل های چندپر ختم می شود،واسلیمی است.این نوع از نقوش گیاهی که ریشه در هنر گچبری دوره ساسانیان دارد،در هنر ایلخانیان تحت تاثیر گرایش هرچه بیشتر به سمت اسلیمی های گیاهی وارائه نقوش اسلیمی در تزیینات،از پیچیدگی وگستردگی بیشتری نسبت به گذشته ی هنری آن برخوردار شد.غالب سطوح دیوار های امام زاده فضل سهل بن آوه ،سراسر پوشیده از نقوش اسلیمی، طوماری وبرگ های بسیار کشیده وبزرگ (دهن اژدری) وگیاهی که گاهی انتهای برگ های آن به گل های چند پر ختم می شده است.از جمله نقوش گیاهی دیگر در تزیینات گچبری امام زاده فضل بن سهل آوه،گل های شش یا هشت پری است که محیط در نقوش چند ضلعی،به تصویر کشیده شده اند.این نوع نقوش که معرف تمامی باستان شناسان ومحققین هنر تزییناتی سرزمین ایران هستند،از جمله ی نقوش پرکاربرد وبا پیشینه ی هنری بسیار در تزیینات وابسته به هنر معماری ایران محسوب می شوند.در تزیینات گچبری امام زاده فضل بن سهل نقوش لانه زنبوری نیز به کاررفته که این نقش گاه به صورت جداگانه وبه فرم دایره وگاهی سراسر سطح برگ های دهن اژدری را دربرگرفته است.ستون های به کاررفته در کنج دیوار های امام زاده،سراسر پوشیده ازنقوش هندسی مختلف شکلی(مثلثی و..) است که به صورت کنده ومشابه نقوش لانه زنبوری اجرا شده اند.از دیگر نقوش هندسی به کاررفته در تزیینات امام زاده فضل ،نقوش شش یا هشت ضلعی وکادر های مستطیل یا مربع شکلی است که نقوش گیاهی در بین آن ها به صورت قرینه وبسیار یکنواخت تقسیم شده اند.معماران به خوبی از این گونه کادر بندی ها ،جهت تقسیم فضا ودر نتیجه اجرای دقیق وهماهنگ نقوش گیاهی و.. استفاده کرده اند.در تزیینات امام زاده فضل کتیبه نیز به کاررفته است که متاسفانه کتیبه های به کاررفته در تزیینات بنای امام زاده فضل بن سهل ،در وضعیت مناسبی برای تشخیص نوع خط وشیوه تزئینی آن نیستند.نگارنده تنها براساس حدس وگمان ونیز براین اساس  که خطوط به کاررفته در تزیین کاشی های زرین فام یافته شده ی این بنا ،از نوع ثلث ونسخ هستند،به نتایجی رسیده است.09195938137

بررسی نقشهای تزیینی در گچبری

بررسی نقشهای تزیینی در گچبری

نقوش هندسی:هرکس با هنر گچبری ومعماری اسلامی آشنا باشد متوجه خواهد شد که ریاضیات در اشکال هنر ها نقش داشته است ویکی از ویژگی های هنری اسلام وجود نقش های هندسی است که در بیشتر هنر ها جلوه گری می کنند.در نقش های هندسی اسلامی فضای پروخالی وطرح زمینه آن دقیقا ارزش برابر دارند وهمواره توجه بیننده در یک نقطه از عوامل زینتی متوقف نمی شود.به طور کلی فضای مثبت ومنفی ،هماهنگی عناصر تصویری چه در خطوط منحنی وچه در اسلیمی ها ونقوش هندسی ،نقش های گیاهی وجانوری تماما از یکوحدت برخوردار است.توازن وپراکندگی به گونه ای است که هیچ فشردگی در هیچ قسمت سطر دیده نمی شود.

نقوش گیاهی:حضور گسترده نگاره های گیاهی در هنر گچبری ایران وبه خصوص معماری را باید در باور کهن تقدیس گیاهان واحترام وعشق فراوان ایرانیان به طبیعت جستجو کرد .هنرمندان ایرانی در تمام دوره ها ،گل ها ودرختان را به عنوان نگاره های تزیینی بر اشیا وساختمان ها ترسیم کرده اند.نگاره های گیاهی به دودسته عمده اسلیمی وختایی قابل تقسیم وبررسی هستند:اسلیمی از نگاره های اصلی هنر ایران است ،نگاره ای که به واسطه ی تقسیم منظم ومداوم مجموعه ای متعادل وپیچیده به وجود می آید.هرشاخه به نوبه ی خود به شاخه های دیگر تقسیم می شود وتکرار متقابل خطوط منحنی حرکتی متناوب ،ریتمیک ونامحدود وطرحی متعادل وآزاد ایجاد می کند.ختایی ،دسته دوم از نگاره های هنر گچبری اسلامی است که در کنار اسلیمی،اشیا وساختمان ها را می آراید.ختایی ساقه ی گلی است که به صورتی موزون سراسر سطح را می پیماید وبه ابتکار هنرمند گچبری انواع گلبرگ وغنچه تجریدی را برآن می گستراند.تنوع روش های به کار گیری نقوش اسلیمی فزونی بخش زیبایی تزیینات گچبری شده است.برای مثال در حاشیه ایوان جنوبی مسجد گناباد،استفاده از این نقوش به شیوه ی گچبری در کنار نقوش خشک هندسی جلوه ی زیبایی به نمای ایوان داده است.همچنین در مسجد فرومد به کاربستن هوشمندانه ی آن ها حاشیه ی زیبایی را در اطراف محراب ایجاد کرده است ودر بنای زوزن نیز نقوش هندسی محاط بر کادری هستند که اطراف آن با آجر چینی تزیین شده است وبه صورت قابی تزیینی بر دیواره ی مسجد جلوه می کند.09195938137

گچبری مدرن طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم.ادامه استفاده شما از کوکی ها در سایت رضایت شما را از کوکی ها نشان می دهد. سیاست کوکی من از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن