Super User

Super User

پست الکترونیکی: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

کتیبه های گچبری

کتیبه های گچبری

در گچبری چند نوع تکنیک در اجرای کتیبه های گچبری وجود دارد که به اختصار به توضیح آن ها می پردازیم:

کتیبه های بنایی:کتیبه های بنایی عموما شامل اسامی یا عبارات مقدس ویا آیات قرآنی هستند.شروع تکنیک بنایی از آجرکاری های غزنوی وسلجوقی است.در دوره های ایلخانی نیز این شیوه تزیینات آجری به همراه کاشی بسیار استفاده شده است.نمونه منحصر به فرد این تکنیک در گنبد سلطانیه وجود دارد.در این گونه تزیینات گنبد سلطانیه ،کتیبه های دوگانه ای را که سواد وبیاض هردو قابل خواندن هستند می توان مشاهده کرد.یکی از مصالحی که به این شیوه در تزیینات گچبری،ایلخانی برای اولین بار استفاده شد،گچ است.نمونه هایی از آن را می توان در کتیبه الله ومحمد در ضلع جنوبی مسجد جامع اشتر جان ،کتیبه بنایی در مقبره پیر بکران وعبارت لا اله الا الله ،محمد رسول الله درستون های مسجد عتیق مجموعه تربت شیخ جام متعلق به اوایل قرن هشتم هجری قمری یافت که به دو شیوه کلوک بند وشبیه سازی طرح آجری گچبری شه اند.همچنین با این شیوه بسیار ظریف وزیبا بخش هایی از سوره یس در محراب منسوب به ایلخانی شبستان جنوبی مسجد جامع ساوه حک شده است.

کتیبه مادر وفرزند:در دوره ایلخانی برای اولین بار در تزیینات،کتیبه هایی در تزیینات گچبری دیده می شوند که شامل دو ردیف کتیبه در دل یک دیگرند و اصطلاحا به آن کتیبه مادر وفرزند می گویند.کتیبه ای که در ردیف پایین تر قرار دارد ،بزرگ تر است وآنکه کوچک تر وظریف تر است،در ردیف بالا برروی کتیبه بزرگ تر قرار دارد.این دو کتیبه متمایز ولی مکمل یکدیگرند.تقریبا تمامی ابنیه گچبری متعلق به این دوره مانند تربت خانه گنبد سلطانیه ،بقعه پیر بکران،مسجد جامع ورامین،مسجد جامع ابرقو،مقبره سید رکن الدین،مقبره سد شمس الدین یزد و...دارای تزیینات گچبری که در آن ها کتیبه مادر و فرزند وجود دارد هستند.در مقبره سید رکن الدین در سه وجه محراب نمونه جالبی از کتیبه مادر وفرزند ،به صورت معکوس در دل هم وجود دارد که عاری از هرگونه تزیین است.محققان،کاربرد این گونه کتیبه معکوس در ابنیه را به قرن نهم هجری نسبت می دهند.

کتیبه های گره دار:نمونه هایی از کتیبه های گره دار  در گچبری قبل از ایلخانیان یافت می شود،از جمله آن نمونه نفیس کتیبه گره خورده با نقش مزهرومورق است که بر محراب رباط شرف وجود دارد.در دوره ایلخانی ،اکثر کتیبه های کوفی از نوع گره دارند.محراب مسجد جامع ارومیه ،از قدیمی ترین نمونه گچبری دوره ایلخانی با تزیینت گره خورده کتیبه به شکل دوار که در نقش گل وبرگ حاشیه دور تا دور طاق نمای محراب پیچیده است که در نوع خود بی نظیر است.09195938137

کاربرد خط در کتیبه های گچبری

کاربرد خط در کتیبه های گچبری

در تزیینات معماری اسلامی کتیبه ها در مقام طرح،در خور تحسین اند.دلیل عمده کتیبه های زیبای گچبری ،همکاری گچبران وخوش نویسان در کنار یکدیگر است.به شکلی که آهنگ وحرکت حروف کوفی ونسخ به صورت عجیبی با گل وبوته های متن درهم آمیخته است.با ظهور یاقوت مستعصمی خطوطط متنوع اسلامی محدود و ثابت گردید واقلام مختلف به شش قلم ثلث،نسخ،ریحان،محقق،توقیع ورقاع منحصر شد که در این بین ،ثلث وریحان بیشتر از سایر اقلام نوشته شده است.یکی از شاگردان یاقوت به نام حیدر جلی نویس با استادان گچبری همکاری کرده وآثاری چون کتیبه ایوان شمالی مسجد جامع نطنز وکتیبه های محراب اولجایتو به خط ثلث اوست.پیش از این ،در تزیینات ابنیه محدودی از دوره سلجوقی چون مسجد جامع اردستان ،مدرسه حیدریه وگنبد خمار تاش مسجد جامع قزوین از خطوطی غیر از خط کوفی استفاده شده است.استفاده فراوان از خطوط ثلث ،رقاع ونسخ در کتیبه ابنیه در دوره ایلخانی به علت وجود افرادی مانند یاقوت وشاگردانش است.با رواج کتیبه های غیر کوفی که دارای حرکات نرم تر وروان تری نسبت به کوفی اندوافزوده شدن تزیینات در زمینه کتیبه،خطوط کتیبه ها نیز مانند کتیبه دور تا دور بنای مسجد جامع ورامین ومسجد کرمانی ها در مجموعه تربت شیخ جام در روند پیشرو گچبری ها،سیال تر شدند ودر راستا وهماهنگی نقوش حرکت کردند.این افزایش پیچیدگی تزیینات در زمینه کتیبه وبه کار گیری خطوط سیال وهمراهی خطوط با نقوش اسلیمی به مرور زمان باعث استفاده از کتیبه های خاص این دوره که به ثلث مسلسل یا ثلث ایلخانی معروف اند،شد.با توجه به اهمیت خوشنویسی در قرون هفتم وهشتم هجری قمری وبا وجود خوشنویسان سرشناسی چون یاقوت معتصمی،استادان گچبری با به کار گرفتن خوش نویسان وبا پر نقش ونگار کردن زمینه کتیبه وسادگی سطح آن از حدود اوایل قرن هشتم هجری قمری،بر جلوه بیشتر کتیبه در محراب ها افزودند.اولین نمونه از محراب هایی که عنصر اصلی تزیینی آن هاخط می باشد،محراب مسجد جامع بسطام است.پس از آن ،کتیبه اولجایتو در مسجد جامع اصفهان نیز به همین روش وبسیار عالی وچشمگیر اجرا شده است.کتیبه در این محراب عنصر اصلی است به طوری که درون قوس بزرگ محراب ،کتیبه ثلث نقش اصلی تزیین کننده را دارد.علاوه برآن،کوفی مورق مقعد در ناحیه مرکزی محراب ،زیبایی فزاینده ای را ایجاد کرده است.به طور کلی کتیبه ها در تزیینات گچبری این عصر در کنار عناصر تزیینی گیاهی وهندسی،یکی از عناصر اصلی تزیینی هستندکه بخش عمده ای از سطوح گچبری را به خود اختصاص داده اند.در این عصر،طراحان زبر دست از اقلام خط در کنار دیگر عناصر ویا در ترکیب با آن ها به نحو احسن استفاده کرده اندوباعث به وجود آمدن تزیینات گچبری منحصر به فردی شده که خود از دلایل به اوج رسیدن این گونه تزیین در این عصر شده است.09195938137

کاربرد رنگ در گچبری ایلخانی

کاربرد رنگ در گچبری ایلخانی

در دوره ایلخانی،استعمال رنگ در گچبری گسترش پیدا کرد وروند صعود را ی نمود.در ادوار قبل از ایلخانی با توجه به نمونه های موجود،عموما رنگ به روی گچ در زمینه کتیبه قرار می گرفت یا اینکه خود کتیبه با رنگ اجرا می ش.یکی از بهترین نمونه های آن مربوط به کتیبه های زیر گنبد خانه مسجدجامع اردستان است که کتیبه وتزیینات گچبری آن با رنگ سفید وقرمز رنگ آمیزی شده اند.در اکثر تزیینات گچی،جهت تزیین در زمینه نقوش برجسته ،از رنگ آبی لاجوردی برای ایجاد عمق بیشتر نقش ،مانند محراب امام زاده ربیعه خاتون اشتر جان استفاده شده است.در دهه اول قرن هشتم هجری،همراه تزیینات گچبری بسیاری از ابنیه مانند مجموعه با یزید بسطام،امام زاده یحیی در ورامین و...رنگ برای جلوه بیشتر به کار رفته که اوج استفاده از رنگ های متنوع وترکیب بندی متناسب آن ها با گچبری در گنبد سلطانیه دیده می شود.هنرمند با استفاده از رنگ در سطوح کم عمق،تاثیر رنگ را دوچندان کرده واثر زیبایی را به وجود آورده است.رنگ های قرمز،آبی لاجوردی،سبز وسفید ،بیشترین رنگ های مورد استفاده درز این دوره بوده اند که بیشترین سطوح رنگی به تکنیک گچبری توپر وتوخالی(کم برجسته)تعلق دارند.زمینه اکثر تزیینات مشبک گچی با رنگ قرمز رنگ آمیزی شده است.در دوره ایلخانی رنگ همراه اکثر تکنیک های گچبری استفاده شده است.در اواخر دوره رنگ آمیزی گچ،علاوه بر گچبری های برجسته در طرح های دو بعدیویا ترکیب با گچبری وصلهای اجرا شده است.در دوره ایلخانیان،این شیوه بسیار ظریف وپرکار به کار رفته است،به طوریکه بین طرح های این بنا وتزیینات دو بعدی معاصر خو مانند فلز کاری،وتذهیب نسخ خطی،شباهت زیدی وجود دارد واین نشان می دهد که طراحان ایلخانی جزء اولین کسانی بودند که از الگو های کاغذی برای تحقق نقوش در مقیاس های معماری استفاده کردند.همچنین مداک موجود نشان می دهند که در دوره ایلخانی ،نقشه های معماری بر روی کاغذ وحتی گچ کشیده می شده وتبادل طرح ونقشه بین ایالات در ایران وتوران رواج داشته است.این تبادلات،خود را در نقاشی های دیواری این دوره به خوبی نشان می دهد.رنگ های قرمز،نارنجی،آبی ،سبز وسیاه بر زمینه سفید گچی در این طرح ها بسیار به کار رفته،در این بین رنگ آبی رنگ غالب است وبیشترین سطح را پوشانده است.از نقوش نقاشی خاص این دوره شمسه ها هستند که در اندازه ها وطرح های متنوع استفاده شده اند.نمونه هایی از آن را می توان در تزیینات دوره دوم گنبد سلطانیه ،بقعه سید شمس الدین و سید رکن الدین مشاهده کرد.به طور کلی با بررسی نمونه های موجود در تزیینات گچبری نلمه اول قرن هشتم هجری میتوان این گونه استنباط کرد که با گذشت زمان وتغییر سلیقه از برجستگی زیاد نقوش کاسته شده ورنگ ،جای برجستگی زیاد را گرفته است .به طوری که در این تزیینات،رنگ نقش اصلی را ایفا می کند.رنگ های آبی لاجوردی،قرمز،سبز وسفید بیشترین استفاده را داشته وآبی بیشترین سطح را پوشانده است.در تزییناتی که برجستگی کمی دارند،از رنگ استفاده فراوان شده است.تبادلات وتاثیرات نقوش دیگر هنر های هم دوره با گچبری مانند رح های نسخ خطی،ظروف فلزی،وحتی پارچه در نقوش گچبری وخصوصا نقاشی های دیواری ترکیب شده با تزیینات گچی قابل رویت است.09195938137  

 

گچبری عصر ایلخانی

گچبری عصر ایلخانی

یکی از تزیینات وابسته به معماری که در دوره ایلخانی مورد توجه قرار گرفت هنر گچبری است.ایلخانیان از دست نشاندگان مغولان پس از تصرف ایران بودند که میراث هنر سلجوقیان را در تصرف خود گرفتند وتوانستند تحولاتی در آن ایجاد کنند که به شکوفایی برخی از آن ها انجامید.دردوره ایلخانیان،گچبری برگرفته از دوران پیش از خود به خصوص سلجوقیان است اما با برجستگی بیشتروطرح های پیچیده تر،متاثر از تذهیب نسخ خطی است که خود وجه تمایزعمده آن نسبت به دیگر دوره هاست.از جمله ویژگی های بصری شاخص این دوره ،ساخت محراب های گچی با گونه های مختلف کوفی واقلام دیگر خط،انواع گره های هندسی،نقوش اسلیمی پیچیده در لابه لای کتیبه ها واولین استفاده از کتیبه های «معقلی»و«بنایی»وکتیبه«مادروفرزند»وکاربرد برخی نقوش مانند گل شاه عباسی ،گل روزت ونقش زنجیره ی خمپا در گچبری است که موجب تحولی بزرگ در این هنروخق شاهکار های عظیم در این دوره شده است.از دوره ایلخانی آثار نفیسی مانند ابنیه منطقه یزد باقی مانده است.هنر این دوره را می توان در حقیقت،تلفیقی از هنر شرق دور،آسیای مرکزی وهنر دوره های قبل ایران دانست.هنرمندان کوشیده اند تا با بهره گیری از این تاثیرات آثار بدیعی را خلق نمایندکه به مرور به سبکی مستقل تبدیل شد.گچبری از دوران اولیه اسلام تا دوره تیموریان،به عنوان عنصر قالب در تزیینات وجود داشته وعمده کاربرد آن در محراب ها وکتیبه های اجرا شده در بنا بوده است.احتمالا به دلیل اهمیت عمده محراب ،که نمادی مخصوص وعنصری باارزش در بنای مساجد بوده است،حداکثردقت وتوجه در اجرای آن مبذول می شده است.گچبری در ابتدا بیشتر به منظور پوشاندن سطوح زمخت وتزیین آن ها به کار گرفته می شد،اما در قرن پنجم ،گچبری از حالت تزیینی ساده خود خارج شد وبه شکل پوشش تزیینی منحصر به فرد درآمد.این هنر در دوره ایلخانی در گستره جغرافیایی وسیعی به نوان عنصری تزیینی در معماری به کار رفته واز این دوران،آثار بسیار زیبا وبی نظیری را برجای گذاشته است.متاسفانه محققان تاریخ هنر وباستان شناسان،به طور شایسته به آن ها نپرداخته ودر نوشته ها وگزارشات خود ،به اشاره ای از این هنر تزیینی در کنار آثار معماری بسنده کرده اند.ویژگی گچبری ایرانی در وهله اول در طراحی آن استونقوش به کاررفته در آن ،برگرفته از ذهن خلاق وپویای هنرمندان ایرانی استوهمین هنرمندان خلاق اند که باعث تمایز وبرتری نقوش تزیینی وتکنیک ایرانی از دیگر کشور ها شده اند.طی مطالعات مقدماتی ،مشخص گردید که در زمینه آثار گچبری معماری اسلامی ایران،به طور خاص پژوهش جامعی صورت نگرفته است.باستان شناسان هنر ایران مانند آندره گدار،آرتورپوپ،لطف ا...هنر فر ومهمد یوسف کیانی در کتاب های خود به بررسی معماری ایران ومعرفی برخی تزیینات وابسته به معماری پرداخته اند.دونالد ویلبر در زمینه معماری ایلخانی وتزیینات آن پژوهش هایی انجام داده،ودر مقوله گچبری به معرفی برخی تکنیک وشیوه های گچبری دوره ایلخانی پرداخته واشاراتی به نقوش رایج در گچبری ها کرده است،اما نتوانسته به طور جامع،باز گوی این هنر در معماری ایران وبه اوج رسیدن آن در این دوره باشد.برخی محققان ایرانی در رابطه با تزیینات معماری ایران پژوهش هایی انجام داده اند که در نوع خود ،به شناسایی بهتر معماری وهنر ایران کمک شایانی می کند.متاسفانه تا کنون گچبری دوره ایلخانی با توجه به اینکه نقطه کمال وزیبایی این هنر در ایران است ،از دیدگاه نقوش،به طور شایسته معرفی وسبک شناسی نشده است.09195938137

گچبری کاخ آشور

گچبری کاخ آشور

سرزمین ایران به دلیل اثارو یافته های فراوان که ان را در حدود چهارصد هزار اثر تاریخی تخمین زده اند یکی ازکهن ترین مراکز فرهنگی جهان در زمینه گچبری است.بر اساس نظریه باستان شناسان ویافته های مناطق مختلف فلات ایران ان را در شمار اولین دهکده هاو سکونت گاه های ماقبل تاریخی در زمینه های معماری و گچبری شناخته اند.اثار عمده موجود شامل بناها وتپه های باستانی و مقابر و محوطه های باستانی و تاریخی است که در انها از گچبری های دستی که به وسیله ی هنرمندان بنام ایرانی طراحی شده است وجود دارد.که باید برای حفظ هنرهای گچبری تلاش کرد.گچبری حال حاضر ایران به دلیل تغییر و گسترش امکانات تفاوت فراوانی کرده است.ازاین رو به لحاظ شرایط فرهنگی و حفظ و حراست از انها نیاز است که اثار شناخته شده در زمینه گچبری در دو مرحله مورد بررسی قرار گیرد .یکی پیشینه باستان شناسی و دوم جلوه های میراث معماری و گچبری و روند تکامل و سیر ان در دوره های تاریخی .یکی از بناهای بسیار جالب از نظر معماری و گچبری کاخ اشور است.این بنا که در ان از هنر گچبری  های بسیارزیبا استفاده شده است در سده اول میلادی بنا شده است.این اثر از نظر گچبری درزمان ساخت بسیار پیشرفته بوده است و تاثیر بسزایی بر گچبری دوره های بعد به ویژه در در مساجدایرانی داشته است.کاخ اشور احتمالا نخستین نمونه شناخته شده از بناهایی است که در انها از گچبری های نفیس استفاده می شود.بهترین نمونه ایوان های کاملا تحول یافته را میتوان در این کاخ مشاهده نمود.نمای کاخ اشور با مدخل ایوان مرکزی که ردذیف هایی از گچبری ها و گچ کاری و ستون های دیواری ان را احاطه کرده با نمای کاخ ساسانی که در ان هم از گچبری استفاده شده همانندی دارد.پارتانیسا شهری است که روی یک تپه ی طبیعی ساخته شده است.دیوارهای بستر ان از گچبری های قدیمی ان زمان و نمای ان از گچ کاری به وسیله ی اجر ساخته شده است.بناهای داخل ارگ شامل یک کاخ موسوم به خانه مربع تعدادی معبد است.در اتاق اصلی کاخ تالاری با ستون های گچبری که زیبایی خاصی را متجلی میکند.بخش اصلی یکی از اتاق ها به شکل دایره و قطر ان گچب 17متر است.این اتاق فاقد ستون های گچبری بودو دیوار های ان به رنگ سفید و بااستفاده از نواری مرکب از قاب های زیبا و سفال های نقش دار و بخش فوقانی نیز    ستون تزیین شده بود.درمعماری پارتی در گذشته تزییناتی مانند نقاشی وگچبری و گچ کاری وسیعا به کار گرفته می شده است. گچبری های کوه خواجه و نقاشی های دیواری با رنگ های مختلف و گوناگون حکایت از تزیین بخش داخلی ساختمان ها دارد .این نمونه تزیینات با طرح های هندسی و گیاهی که بعدا در دوره ی ساسانی و از ان پس در دوره ی اسلامی در هنر گچبری مورد استفاده قرار گرفت.در تزیینات بیرونی بناها نیز هنرگچبری و گچ کاری و سنگ کاری و طاق نما و هم چنین نیم ستون های گچبری و صورت هایی مورداشاره  قرار داد که در کاخ هترا در الحضربه زیباترین شکل ممکنبه کار گرفته شده است.در این دوره به جای اینکه همانند دوره ی هخامنشی از نقوش برجسته به وفور استفاده نماینداز گچبری و گچ کاری های زیبایی در نمای بناها استفاده شده است زیرا این گچبری ها هم وقت کمتری گرفته و هم از نظر اقتصادی به صرفه بوده است .09195938137

گچبری پیش ساخته

گچبری پیش ساخته

گچبری پیش ساخته به صورتی است که در آن فطعه های گچی به صورت صنعتی ساخته می شود.یعنی گچ ها را در قالب های مختلف ریخته وپس از خشک شدن آن هاقابل استفاده در ساختمان ها می باشد.به طور کلی گچبری پیش ساخته به سه دسته تقسیم می شود:1.طرح های حاشیه ای که برروی کناره سقف به صورت ابزار نصب می شود2.طرح های زمینه ای وسطحی که به صورت تکه تکه یا کلی مثل سقف،قاب گچی برروی دیوار نصب می شود3.طرح های تک وخاص که شامل سرقاب،سرستون و... می شود.گچبری پیش ساخته دارای ویژگی هایی اس که عبارتند از:1.سازگار با محیط زیست2.دانسیته ومقاومت بالا.مقاوم در برابر رطوبت،کپک،محیط های اسیدی وقلیایی4.برش ونصب آسان وسریع5.قابلیت نصب به روی کلیه سطوح گچ،سیمان،سنگ،کاشی،فلز،چوب،کابینت،مبلمان،سقف های کاذب6.ایده ال برای باز سازی وتغییر دکوراسیون7.رنگ پذیری بالا با انواع رنگ های ساختمانی وقابلیت پتینه کار8.سبک سازی9.تنوع در طرح،مادگاری طولانی ودوام

نحوه چسباندن گچبری پیش ساخته:1.اول از همه باید چسب چوب یا چسب مخصوص گچبری را خریداری کرده زیرا چسبی که برای قطعات گچبری استقاده می شودباید محکم باشد.2.پس از آن قطعات گچبری را پس از اندازه گیری مکان مورد نظر وتعیین محل چسباندن قطعات،چسب چوب یا چسب مخصوص را برپشت قطعه ی گچبری می ریزیم وروی سقف یا هرجایی که مد نظر است می چسبانیم. 3.سپس چندین میخ با استفاده از دستگاه پمپ باد که مخصوص اجرای گچبری پیش ساخته است می کوبیم.باید توجه داشت که که این کار به آرامی انجام شودتا باعث شکستن قطعات گچبری نشود.4.ودر آخر هم لبه ها وکنج های گچبری پیش ساخته را با گچ پر می کنیم.

امروزه گچبری پیش ساخته با توجه به راحتی نصب وهزینه مناسب آن جایگزین گچبری دستی شده است.زیرا در گچبری پیش ساخته هر طرحی که بخواهیم با استفاده از قالب گچبری ایجاد می شود.اما گچبری دستی چون اجرای آن زمان زیادی می برد وتنها با استفاده از ابزار های ساده وذوق هنری استاد گچبر ایجاد می شوهزینه زیادی برای اجرای آن ایجاد میشود.گچبری پیش ساخته رنگ پذیری خوبی دارد وبه راحتی با انواع رنگ های ساختمانی وهمچنین پتینه کاری زیبایی آن دوچندان می شود.09195938137

گچبری مدرن طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم.ادامه استفاده شما از کوکی ها در سایت رضایت شما را از کوکی ها نشان می دهد. سیاست کوکی من از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن