Super User

Super User

پست الکترونیکی: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

گچبری های مساجد خراسان

گچبری های مساجد خراسان

ناحیه خراسان بزرگ در شرق ایران قبل وبعد اسلام نقش مهمی در توسعه ی معماری وگچبری داشته است.ازنمونه های معماری باقی مانده در خراسان مساجد آن هستند.

مسجد جامع فرومد:این بنا در روستای فرومد حد فاصل شاهرود وسبزوار واقع شده واز آثار ارزشمند معماری دوره ی خوارزمشاهیان در ایران به شمار می رود.این بنا دو ایوانی ساخته شده وسر در ورودی مسجد که در ضلع شمالی بنا قرار گرفته،مزین به تزیینات غنی وزیبای آجر کاری وگچبری وکتیبه هایی چند است.پیشانی سردر نیز دارای تزیینات گچبری است.دیوار های داخلی سردر،تزیینات گچبری به شکل مربع های کوچک داشته وپوشش طاقی سردر با گچبری ومقرنس تزیین شده است.در پاکار طاق سردر،کتیبه ای سرتاسری به خط نسخ در زمینه ای تزیینی ،گچبری شده است.مضمون این کتیبه_که به شدت آسیب دیده است_آیات قرآنی است.در حاشیه داخلی قوس ایوان جنوبی،دو ستون نما دیده می شود که برروی آن ها آجرهای مشبک قالب زده،کار شده است.از فراز ستون نمای پایه ی غربی،کتیبه ای کوفی آمیخته با نقوش اسلیمی وگیاهی آغاز شده وبرروی ستون نمای پایه شرقی خاتمه می پذیرد.متن آن طبق معمول،آیاتی از آیات قرآن بوده است.نمای ایوان با تزیینات آجری پیش بر وقالب زده با نقوش هندسی،گره وطرح های تسمه ای مزین شده است.بردیواره ی شرقی،محرابی گچبری_مزین به نقوش هندسی،گیاهی وزنجیره ای شکل_با کتیبه ی کوفی جای گرفته که مضمونش،سوره ی اخلاص است.در ضلع جنوبی ایوان نیز محراب گچبری ورنگ آمیزی شده ای چشم ناز مومنین بوده که منقو به طرح های هندسی،گیاهی،اسلیمی،وکتیبه ای قرآنی به خط کوفی ونسخ است.متن کتیبه نسخ،آیه 11 سوره مریم است.بخش فوقانی جنوبی ایوان وانتهای پوشش نیم گنبدی آن نیز با مقرنس کاری زیبایی گچبری شده که با نقوش اسلیمی گیاهی وهندسی تزیین شده است.در طرفین ایوان جنوبی ،دو ایوانچه ساخته شده که برپیشانی آن ها نقوش هندسی،گیاهی واسلیمی گچبری شده وبخش عمده آن ها فرو ریخته است.در نمای قوس بیرونی ایوانچه ها،کتیبه ای به خط کوفی مشبک گچبری شده که متن کتیبه ایوانجچه شرقی،آیه 31 سوره اعراف است.در پاکار طاق ایوانچه غربی،کتیبه دیگری به خط نسخ متمایل به ثلث می باشد،که هردو به شدت آسیب دیده اند.تزیینات نمای ایوان آجری،منقش به نقوش هندسی،گیاهی وطرح های تسمه ای است.تزیینات داخل ایوان مشتمل بر کتیبه ی سرتاسری قرآنی به خط نسخ متمایل به ثلث در زمینه ای مزین ،گچبری شده است.بدنه ی ایوان هم گچکاری بوده است.در بالای کتیبه ی سرتاسرس فوق الذکر،در دوطرف یک طاقنمای گچبری شده با نقوش گیاهی دیده می شود که در چهار سوی آن کتیبه ای به خط کوفی تزیینی مشجر خودنمایی می کند.

مسجد جامع گناباد:این بنا که از ابنیه ی ارزشمند دوره ی خوارزمشاهیان در ایران است از نوع مساجد دو ایوانی بوده ودر شهرستان گناباد،واقع در جنوب استان خراسان بنا شده است.مدخل جنوب شرقی در حال حاضر فاقد تزیینات است،ام درب ورودی ضلع شمال شرقی با طاقی جناغی دارای یک حاشیه ی تزیینی در پاکار طاق است که نقوش پرندگان در میان گل وبرگ گچبری شده اند.نمای ایوان جنوبی با تزیینات زیبای آجری_شامل دو قطار پیچ،یک نوار اسلیمی،دو جفت نیم استوانه که دارای تزیینات هندسی است،یک نوار کتیبه ی قرآنی ویک ردیف تزیینات آجری حصیری شکل_مزین شده است.09195938137

گچبری های مساجد خراسان

گچبری های مساجد خراسان

ناحیه خراسان بزرگ در شرق ایران قبل وبعد اسلام نقش مهمی در توسعه ی معماری وگچبری داشته است.ازنمونه های معماری باقی مانده در خراسان مساجد آن هستند.

مسجد جامع فرومد:این بنا در روستای فرومد حد فاصل شاهرود وسبزوار واقع شده واز آثار ارزشمند معماری دوره ی خوارزمشاهیان در ایران به شمار می رود.این بنا دو ایوانی ساخته شده وسر در ورودی مسجد که در ضلع شمالی بنا قرار گرفته،مزین به تزیینات غنی وزیبای آجر کاری وگچبری وکتیبه هایی چند است.پیشانی سردر نیز دارای تزیینات گچبری است.دیوار های داخلی سردر،تزیینات گچبری به شکل مربع های کوچک داشته وپوشش طاقی سردر با گچبری ومقرنس تزیین شده است.در پاکار طاق سردر،کتیبه ای سرتاسری به خط نسخ در زمینه ای تزیینی ،گچبری شده است.مضمون این کتیبه_که به شدت آسیب دیده است_آیات قرآنی است.در حاشیه داخلی قوس ایوان جنوبی،دو ستون نما دیده می شود که برروی آن ها آجرهای مشبک قالب زده،کار شده است.از فراز ستون نمای پایه ی غربی،کتیبه ای کوفی آمیخته با نقوش اسلیمی وگیاهی آغاز شده وبرروی ستون نمای پایه شرقی خاتمه می پذیرد.متن آن طبق معمول،آیاتی از آیات قرآن بوده است.نمای ایوان با تزیینات آجری پیش بر وقالب زده با نقوش هندسی،گره وطرح های تسمه ای مزین شده است.بردیواره ی شرقی،محرابی گچبری_مزین به نقوش هندسی،گیاهی وزنجیره ای شکل_با کتیبه ی کوفی جای گرفته که مضمونش،سوره ی اخلاص است.در ضلع جنوبی ایوان نیز محراب گچبری ورنگ آمیزی شده ای چشم ناز مومنین بوده که منقو به طرح های هندسی،گیاهی،اسلیمی،وکتیبه ای قرآنی به خط کوفی ونسخ است.متن کتیبه نسخ،آیه 11 سوره مریم است.بخش فوقانی جنوبی ایوان وانتهای پوشش نیم گنبدی آن نیز با مقرنس کاری زیبایی گچبری شده که با نقوش اسلیمی گیاهی وهندسی تزیین شده است.در طرفین ایوان جنوبی ،دو ایوانچه ساخته شده که برپیشانی آن ها نقوش هندسی،گیاهی واسلیمی گچبری شده وبخش عمده آن ها فرو ریخته است.در نمای قوس بیرونی ایوانچه ها،کتیبه ای به خط کوفی مشبک گچبری شده که متن کتیبه ایوانجچه شرقی،آیه 31 سوره اعراف است.در پاکار طاق ایوانچه غربی،کتیبه دیگری به خط نسخ متمایل به ثلث می باشد،که هردو به شدت آسیب دیده اند.تزیینات نمای ایوان آجری،منقش به نقوش هندسی،گیاهی وطرح های تسمه ای است.تزیینات داخل ایوان مشتمل بر کتیبه ی سرتاسری قرآنی به خط نسخ متمایل به ثلث در زمینه ای مزین ،گچبری شده است.بدنه ی ایوان هم گچکاری بوده است.در بالای کتیبه ی سرتاسرس فوق الذکر،در دوطرف یک طاقنمای گچبری شده با نقوش گیاهی دیده می شود که در چهار سوی آن کتیبه ای به خط کوفی تزیینی مشجر خودنمایی می کند.

مسجد جامع گناباد:این بنا که از ابنیه ی ارزشمند دوره ی خوارزمشاهیان در ایران است از نوع مساجد دو ایوانی بوده ودر شهرستان گناباد،واقع در جنوب استان خراسان بنا شده است.مدخل جنوب شرقی در حال حاضر فاقد تزیینات است،ام درب ورودی ضلع شمال شرقی با طاقی جناغی دارای یک حاشیه ی تزیینی در پاکار طاق است که نقوش پرندگان در میان گل وبرگ گچبری شده اند.نمای ایوان جنوبی با تزیینات زیبای آجری_شامل دو قطار پیچ،یک نوار اسلیمی،دو جفت نیم استوانه که دارای تزیینات هندسی است،یک نوار کتیبه ی قرآنی ویک ردیف تزیینات آجری حصیری شکل_مزین شده است.09195938137

گچبری عمارت خسروآباد

گچبری عمارت خسروآباد

عمارت خسروآباد یکی از قصر های زمان های گذشته در شهر سنندج می باشد.تزیینات گچبری داخل قصر دارای طرح های گل وبوته واسلیمی دوره قاجار در این بناست.این طرح ها اگرچه پرکار نیستند،ولی نشانه هایی از دقت وتوجه در طرح اندازی را دارند.تزیینات گچبری زیر گنبد قصر قابل مقایسه با گچبری های داخل حوضخانه عمارت ملا لطف الله شیخ الاسلام سنندجی وعمارت امجد است ،هر چند که گچبری بناهای فوق الذکر جدیدتر اند،ولی نشانه های این طرح قابل مشاهده است.از رح های مشبک گچبری با نقوش گل وبوته واسلیمی به عنوان هواکش فاصله بین گریو گنبد در سقف قصر کار شده است.در اتاق های قصر ازآرایه گچبری در بخاری های دیواری وهمچنین قاب دور در ها وارسی ها استفاده نموده اند.گچبری ها به صورت برجسته کار شده که از ویژگی های گچبری دوره ی قاجار است.معمولا رح گچبری ها بیشتر جنبه طبیعی به خود گرفته واز حالت انتزاعی دوره های پیشین خارج شده وقابل مقایسه با طرح های قواره بری واسلیمی ارسی های عمارت است.این مسئله موجب هماهنگی بیشتر بین آرایه های عمارت است.بخش دیگری از تزیینات عمده گچبری مربوط به بدنه ستون ها،سرستون وقوس های روس ستون ایوان سراسریدر ساختمان سردر ورودی عمارت خسروآباد است.این گچبری ها ذارای نقش های اسلیمی ،گل وبوته است.گچبری با طرح گل های رزت روی پایه ستون ها به صورت برجسته کار شده است.گچبری ستون ها وسرستون ها وپایه ستون ها در قالب وشکل گل های رزت روس پایه ستون ها به صورت برجسته کار شده است.این موضوع نشانه ی ذوق وسلیقه هنرمندان وسفارش دهندگان است.ستون های ایوان با طرح های گلبرگی وتوپی شکل وبدنه ستون ها با تزیینات برجسته گچبری شده است.سقف ایوان قاب بندی چوبی دارد.تمام قوسهایی که بر روی ستون ها قرار دارد،صندوقه کوبی گردیده وروی آن ها با تزیینات متنوع گل وبرگ واسلیمی گچبری شده است.لا به لای طرح های اسلیمی وسایر نقش ها در پشت بغل قوسهای نیم دایره ای با رنگ اخرایی رنگ آمیزی شده است.این شیوه ترکیب رنگ های سفید واخرایی در منطقه از پیشینه ای غنی برخوردار است ودر این عمارت آن را به سبکی هنرمندانه به کار برده اند.این طرح ها ورنگ آمیزی ها مورد توجه مورخان محلی وبه ویژه ریچ انگلیسی در سال 1820 میلادی قرار گرفته است.با بررسی مختصر به نظر می رسد که رح ها تابع اصول گچبری های برجسته کاری دوره قاجار است که آن ها نیز بی تاثیر از طرح گچبری های اروپایی با الگوی طبیعت گرایی نبوده است.گچبری های این عمارت تاثیر شگرفی بر گچبری سایر ساختمان های شهر سنندج در دوره قاجار داشته است.از جمله بناهایی همچون عمارت آصف،ملا لطف الله شیخ الاسلام سنندجی،عمارت امجد و...را می توان نام برد.09195938137

پیشینه ی هنر گچبری در دوره اسلامی

پیشینه ی هنر گچبری در دوره اسلامی

تزیینات ابنیه دوران اسلامی ایران معمولا از3نوع مصالح آجر،کاشی ویا تلفیقی از اینها هستند .ازبین این سه مصالح گچبری از دوران اولیه اسلام تا دوره تیموریان ب عنوان عنصر قالب در تزیینات وجود داشته و عمده کاربرد ان در محرابها و کتیهای اجرا در بنا بوده است. در اوایل دوره اسلامی ابنیه وتزیینات تحت تاثیر هنر ساسانی بودند،با این تفاوت که در تزیینات بناهای مذهبی نقش حیوان وانسان حذف شده و نقوش اسلیمی و ختایی،که در هنرپیش از اسلام ریشه دارد ،بیش از پیش نمودار شده و همچنین از تکنیکهای سادتری برای اجرای گچبری ها استفاده شده است .نمونه هایی از این تغییرات در تزیینات گچبری باقیمانده در مسجد عتیق شیراز در قرن سوم و شهر تاریخی نیشابور مشاهده شده است. یکی از زیباترین تزیینات گچبری در قرون اولیه اسلام مربوط ب مسجد نایین است.محراب این مسجد نمونه کاملی از موتیف های گچبری و متاثر از طرح های ساسانی در دوران اولیه اسلامی است و همچنین از طریق تکنیک های متنوعی مانند برجسته کاری و آژده کاری در اجرای گچبری ها استفاده شده است.در دوره سلجوقیان هنر گچبری ب تکامل خود ادامه داد تزیینات گچبری زیادی با شیوه های اجرایی متنوع تری از این دوره در محراب ها،طاق ها و قسمت های مختلف ابنیه باقی مانده است .البته در تمامی بناها بیشترین توجه بر محراب ها بوده است که احتمالا ب دلیل اهمییت عمده محراب حداکثر دقت و توجه در طراحی و  اجرای ان مبذول   میشده است ّزیرا گچ بهتر از هر ماده ای میتوانست تمامی نبوغ وتبحر هنرمند را به نمایش در اورد.شیوهای اجرایی تزیینات دوره سلجوقی شامل گچبری مسطح،توپر و توخالی ،برجسته ،بلند ،اژده کاری و ب همراه رنگ امیزی گچبری هستند . رنگ آمیزی تزیینات گچی پیش از دوره سلجوقیان نیز رواج داشت .در دوره سلجوقی اکثرا زمینه ویانقش تزیینات گچبری رنگ امیزی شده است.از تکنیک های معمول این دوره گچبری برجسته به همراه آژده کاری است .ازانجا که سبک های تزیینی به کندی رشد می کنند و اغلب به تزیینات دوره های قبل متوسل میشوند،میتوان اذعان داشت هنرمندان  دوره سلجوقی گرایشی را که در دوره مغول به تکامل رسید آغاز کردند.در دوره سلجوقیان طراحی در مرحله آزمون و خطا بود ،در صورتی که در دوره ایلخانیان مسئله عمده تلفیق وترکیب اشکال ساختمانی و تزیینات بود به همین دلیل ،در تزیینات گچبری قرون هفتم وهشتم تکنیک ها و اشکال تزیینی متنوعی خلق شدند و باعث شدند که این قرون از معماری ایران اسلامی دوران اوج تزیینات گچی معماری ایران محسوب گردند.در معماری ایران علاقه ب تزیین سطوح با ساخت بناها و ساختمان های منحصر به فرد هم ردیف بئده و طرح های تزیینی در نزدیکی مستقیم اجزا با کل ساخته میشده است ،ب طوری که این ارتباط حتی در بین عناصر واقعی ساختمان کمتر دیده میشود.09195938137

تاثیر گچبری ساسانی بر گچبری اسلامی

تاثیر گچبری ساسانی برگچبری اسلامی

در معماری عصر ساسانی ،موتیف های تزیینی گچبری نشانگر روح هنرمندان وتلفیق داستان ها با نقوش در بعضی از مجالس بوده است که عینا این خلاقیت های ذهنی وروحی در پرداخت جمعه موتیف های اسلامی نقش موثر داشته اندوچه بسا آثار مختلف معماری اسلامی به تغییراتی ورای آثار ساسانی دست یازیده وبالنفسه توانسته اند آثارشان را باآثار ساسانی تطبیق دهند،به وری که با عرضه نمودن بناهای عظیم ،تقلیو اقتباسشان را از هنر بومی آسیایی نشان دهند.همچنین درآثار سفالین وزرگری وفلز کاری نیز انواع موتیف های گچبری تاثیر داشته وبا الهام از برخی ازآن ها ،سعی شده تا حدودی نفوذ نقش های حیوانی وگیاهی وانسانی را به بیننده ی محقق القا نمایند.بنابراین با اندیشیدن به مفاهیم وموضوعات هنری که در کل آثار ساسانی رعایت شده است ،در می یابیم که در دوران هنر اسلامی ،چگونه از این موضوعات استقبال شد وبه خصوص تا آنجا که برای هنرمندان مسلمان عصر امکان داشته است در مساجد ومدارس وحتی بناهای عام المنفعه ،تقلیدی خودآگاهانه از طرح های ساسانی الهام گرفته شده است ،تا آنجا که منجر به ابداع طرح های تزیینی از جمله نقوش اسلیمی وختایی در دوران اسلامی گردید.از نقوش ناب در گچبری دوران ساسانی میتوان به نقوش گیاهی اشاره کرد.در دوران قبل از اسلام از بناها وکاخ های ساسانی نمونه های متنوعی از نقوش گیاهی در گچبری دیده شده است.نقوش گیاهی در گچبری کاخ های ساسانی ،نقوش انتزاعی از طبیعت اند که اشکال متنوعی را می توان در آن ها یافت که عبارتند از نقوش نخ،تاک وپیچک،انار،گل نیلوفرآبی ،گل چندپروبلوط وبرگ انجیر.سپس در دوران اسلامی که باور های مذهبی اثر خود را برهنر وگرایش های هنری گذاشت،نقوش گچبری نیز به دلیل منع نقوش انسانی وحیوانی دستخوش دگرگونی شد،به طوری که نقوش گیاهی ساسانی در کنار گردش اسلیمی وساقه های آن ودر مواردی در ترکیب با کتیبه نگاری آیات قرآنی زینت بخش بنا ها شدند.09195938137

تاریخچه کاربرد گچ

تاریخچه کاربرد گچ

هنرمندان ایرانی با استفاده از ذوق هنری خود فنون گچبری را بدان درجه از پیشرفت وتکامل رساندند که توجه همه هنرشناسان را به خود جلب کرده ومورد تحسین سیاحان ودانشمندان خارجی وداخلی وعلاقمندان به آثار باستانی قرار گرفته اندو مهم ترین عنصر برای تحقق این زیبایی ها مصالحی به نام گچ است.مصالح مورد استفاده وهمچنین نوع بهره گیری از تزیینات در ادوار مختلف ،در هر دوره متفاوت بوده است.شاید در هیچ سرزمینی مانند ایران کشف مصالح وفنون جدید با چنان علاقمندی ودانش مورد بهره برداری قرار نگرفته است.در این بین گچ به عنوان یکی از مصالح اصلی معماری ایرانی است که به واسطه ی قابلیت های ویژه ی آن همواره مورد توجه هنرمندان گچبری ومعماران قرار گرفته ،به طوری که علاوه برجنبه ی ایستایی آن ،به عنوان یکی از مصالح ،جنبه تزیینی آن مورد توجه قرار گرفته است وبه صورت یکی از هنر های تزیینی درآمده ودر این راه سیر تکامل وتحول خویش را در بستر تاریخ ایران طی نموده وفراز ونشیب هایی را در پشت سر گذاشته ،گاهی مورد توجه قرار گرفته وزمانی مورد بی مهری واقع شده است.سابقه استفاده از گچ واینکه از چه زمانی به صورت یکی از عناصر کاربردی معماری ایرانی درآمده ،کاملا روشن نیست،اما براساس یافته های باستان شناسی ،قدیم ترین آثار به دست آمده از گچ مربو به دوران ایلامی است که از هفت تپه خوزستان به دست امده است.در دوران هخامنشی از گچ برای پوشش ستون های چوبی (تالار معروف به خزانه داریوش در تخت جمشید)استفاده شده است.از کاخ شوش متعلق به دوران هخامنشی قطعه ای از گچبری گل های لاله به دست آمده است.همچنین کتیبه ای گچی به شکل مقعردر کاخ داریوش یافت شده است ودر حفاری های کاخ اردشیر اول در میان مصالح ساختمانی قطعاتی از گچ به رنگ سبز خاکستری ،آبی روشن وسفید به دست آمده که برای پوشش دیوار های خشتی به کاررفته بود.در دوران اشکانی کاربرد گچ را در کاخ های نسا ملاحظه می کنیم.مدارک به دست آمده از نسا وکوه خواجه حاکی از کاربرد گچ روی دیوار های خشتی است.براساس یافته های باستان شناسان شوروی در کاخ های نسا و کاوش های پروفسور هرتسفلد در کوه خواجه،در روزگار اشکانیان از گچ هم برای پوشش دیوار های خشتی استفاده شده که روی قسمت های گچبری شده را معمولا با نقوش وتصاویر انسانی وحیوانی رنگ آمیزی ونقاشی کرده اندوهم به صورت کنده کاری کار شده است که نمونه به دست آمده از کوه خواجه مربوط به سده نخستین میلادی با یک طرح ساده هندسی ساخته شده است.در روزگار ساسانیان تقریبا همه هنر ها رونق وپیشرفت فق العاده ای داشتند اما برخی شاخه های هنری مانند معماری،مجسمه سازی وگچبری که در ارتبا مستقیم با هنر تشریفاتی ودرباری بودند،از توجه وخلاقیت بیشتر برخوردار بودند.در روزگار ساسانیان علاوه برجنه های کاربردی آن به صورت ملات ویا پوشش دیوار ها وهمچنین گچبری کنده کاری،گچبری قالبی نیز متداول شده است.هرچند بعضی از محققین وجود تکنیک گچبری قالبی را در دوره ی ساسانی انکار می کنند ،اما قطعات گچبری بسیاری از این دوران به دست آمده که به طور مشخص به رزوش قالبگیری ساخته شده اند که میتوان از گچبری های به دست آمده از چال ترخان نام برد.در این گچبری ها مضامین گچبری جدا جدا قالبگیری شده وسپس در کنار هم قرار داده شده اند.از دوران ساسانی مهم ترین یافته های ما در گچبری از نیشابور،حوالی ری،تیسفون،کیش،بین النهرین،دامغان وتخت سلیمان بوده است،غیر ازآن ها قطعات بسیاری هم هست که از طریق خرید وفروش اشیای هنری به موزه ها راه یافته اند.09195938137

گچبری مدرن طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم.ادامه استفاده شما از کوکی ها در سایت رضایت شما را از کوکی ها نشان می دهد. سیاست کوکی من از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن