Super User

Super User

پست الکترونیکی: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

تزیینات گچبری گنبد سلطانیه

تزیینات گچبری گنبد سلطانیه

تزیینات گنبد سلطانیه به دو دوره تقسیم می شود که دوره اول شامل تزیینات اصلی گنبد ودوره دوم شامل گچبری ونقاشی روی تزیینات لایه اول است.هر دو دوره تزیینات دارای خصوصیات وارزش های بالایی می باشند که نشانه هنر نمایی استادکاران وهنرمندان با ذوق گچبری است،تزیینات داخلی بنا با توجه به ارتفاع بلند بنا ودید انسان طراحی شده است.هرقدر ارتفاع بلند تر می شود مقیاس تزیینات بزرگتر شده وترکیب رنگها با ورقه طلا چنان تلالویی درفضا ایجاد نموده که احساس سنگینی را از بنا گرفته است،که در نهایت به آن سبکباری وتوازن می بخشد که علی رغم توده عظیم آن تعادلی دلپسند دارد وهمین نسبتهای هماهنگ،رنگهای درخشان همگی در یک تعادل کامل ترکیب شده وبه بنا ظاهری یگانه بخشیده است واین بنا از لحاظ ساختار،یک شاهکار معماری است.هردو دوره تزیینات متعلق به زمان ایلخانیان وهمزمان با اولجایتو وابو سعید فرزند وی صورت گرفته است.طرح های گچبری به کاررفته در این تزیینات منحصر به فرد ومتنوع هستند.طراحان وهنرمندان در جهت سرعت یخشیدن به اجرای کار از تکنیک پیش ساخته در تزیینات گچبری روی پارچه استفاده نموده اند که تاآن زمان بی سابقه بوده است.هرچند تزیینات گچبری پیش ساخته دارای ویژگیهایی مانند سرعت کار واستفاده از مواد ومصالح جدید درآن دوره نظیر پارچه،کاغذ،بست وخرده های چوب که به صورت گچبری های قالبی برروی کار نصب می شده است اما به دلیل استفاده از مواد آلی ونداشتن تجربه قبلی آسیب پذیری بیشتری داشته است چون پارچه وکاغذ با اسیدی شدن شروع به پوسیدگی سریع می نماید وهمچنین رزین بکاررفته به مرور زمان خاصیت خود را از دست می دهد وعوامل دیگری چون رطوبت وگرما وسرما تاثیر بسزایی در تخریب این نوع کار داشته است وشاید دلیل تکرار نشدن آن درآثار دوره های بعد بیشتر آسیب پذیری این نوع تزیینات بوده است.09195938137

افتراق در گچبری های دره شهر ومسجد جامع نایین

افتراق در گچبری های دره شهر ومسجد جامع نایین

در گچبری های مسجد جامع نایین ودره شهر علاوه بر نکات مشترک افتراق هایی نیز باهم دارند که درزیر به آنها اشاره می شود:

  1. در گچبری های نایین کتیبه هایی گچی به خ کوفی وجود دارد که در نمونه های شهر دره شهر اینمورد وجود ندارد.کتیبه های مسجد نایین دو گونه اند :نوع اول با تکنیک گچبری اجرا شده ونوع دوم با رنگ روی گچ ترسیم شده است. این کتیبه ها به خط کوفی وشامل آیه 18 وآخر سوره توبه،آیه 4 سوره فتح،137 سوره بقره و40 سوره نمل است.
  2. نقش درخت زندگی در تزیینات دره شهرکه متاثر از هنر دوره ساسانی است به کرات استفاده شده ولی در تزیینات نایین این نقش مایه دیده نمی شود.در دره شهر این نقش معمولا به شکل درخت نخل ویا گل هایی با فرمی شبیه به درخت ترسیم شده است.تعداد زیادی از این نقش مایه در گچبری های دره شهر وجود دارد که اکثرا در داخل قاب های دایره ای ومثلثی قرار گرفته اند.
  3. یکی از طرح هایی که در گچبری هاینایین وجود دارد واز آن برداشت های نمادین می شودطرح هندسی معروف به هشت وجهار سلی است.نقوش متشکل از هشت وچهار که جمع آن دوازده می شود بعد ها در فرهنگ معماری شیعه جایگاه ویژه ای پیدا می کند.وجود این نقش در این مسجد جای تامل دارد.
  4. نقش تخمه ومربع در گچبری های نایین وجود دارد ولی در نمونه های دره شهر دیده نمی شود.این نقش مایه در مسجد جامع نایین برروی ستون های اطراف محراب ونمونه های مشابهی ازآن نیز در مسجد سامرا ومسجد نه گنبد بلخ نیز به کاررفته است.
  5. گچبری های نایین برجستگی بیشتری نسبت به گچبری های دره شهر دارند،به ویژه در قسمت محراب که با برجستگی زیاد اجرا شده اندوبه لحاظ فنی می توان آنها را در گروه«تزیینات گچی با برجستگی بسیار زیاد» قرار داد.09195938137

طبقه بندی نقوش گچبری دره شهر

طبقه بندی نقوش گچبری دره شهر

تزیینات گچبری دره شهر  در دو گروه نقوش هندسی ونقوش گیاهی قرار دارد:

  1. نقوش هندسی:در این گچبری ها توجه ویژه ای به نقوش هندسی شده به گونه ای که نقوش هندسی ساختار اصلی این تزیینات را شکل می دهند.پیچیدگی ،تکرار،تقارن واستفاده از نقوش نمادین در کنار قاب های تزیینی در اشکال هندسی متنوع از ویژگی های بارز واصول حاکم بر نقوش هندسی این تزیینات گچبری است.تکرار هم در مورد ترکیبات ونقوش اصلی رعایت شده وهم در مورد جزئیات طرح ها اعمال گردیده است.نقوش هندسی استفاده شده در این تزیینات را می توان به دو دسته تقسیم کرد:نقوش صاف ونقوش منحنی که متشکل از دایره ها ومربع یا اشکال هندسی زاویه دار است.
  2. نقوش گیاهی:نقوش گیاهی به کاررفته را نیز می توان در چند گروه تقسیم بندی کرد:1.نقش درخت که در اشکال مختلف ومتنوع در درون قاب ها استفاده شده است.این نقش گاهی به صورت پالمت با برگ های در اطراف آن وگاهی در شکل شاخه گلی با ساقه بلند که برگ هایی از آن باز شده گچبری شده است.گونه های دیگر آن نیز بیشتر گل هایی در شکل وشمایل درخت هستند.2. برگ ها:بیشتر این برگ ها به صورت برگ مودر اشکال تک برگ،برگ مو وساقه وپیچک درخت مو ،برگ مو وخوشه انگوردیده می شود.علاوه بر برگ مو ،برگ انجیر،برگ انار وآکانتوس نیز زیاد تکرار شده اند.3. گل ها:بیشتر گل های استفاده شده گل های موجود در طبیعت زاگرس همچون گل لاله ،گل تاتوره وگل کوکب هستند که در طرح های مختلف گچبری شده اند.گل نیلوفر نیز به صورت نیلوفر دوازده پر ،شش پر ونیلوفر سه شاخه به فراوانی به کاررفته است. 4. ریز برگ هاکه از آنها در حواشی وبرای پر کردن فضاهای کوچک فرعی بین نقوش هندسی وگیاهی همچون لچکی ها استفده شده است که تنوع وتکرار از ویژگی های آنهاست.در برخی موارد نقوش هندسی در ترکیب با نقوش گیاهی به صورت پایه نقش گیاهی نیز مشاهده می شود.یکی از نکات قابل توجه تزیینات دره شهر ،قاب های گچبری با اشکال هندسی گوناگون وبا نقش مایه های متنوع گیاهی است.09195938137

مقایسه گچبری های دره شهر ومسجد جامع نایین

مقایسه گچبری های دره شهر ومسجد جامع نایین

نقوش هندسی پیکره اصلی گچبری های دره شهر ونایین را تشکیل می دهند که به دو دسته تقسیم می شوند:1. نقوش هندسی راست خط؛ 2. نقوش هندسی متشکل از خطوط منحنی که با استفاده ازاین دو بسیاری از طرح های هندسی را ایجاد کرده اند وفضاهای داخلی اشکال هندسی ایجاد شده را با استفاده از نقوش گیاهی پر کرده انداز دوران پیش از اسلام مربع مفهوم زمین ودایره مفهوم آسمان را دربرداشته ودر دوره ی اسلامی این مفاهیم نمود بیشتری به خود می گیرند.می توان گفت دوایر و مربع های استفاده شده در نقوش گچبری های نایین ودره شهر نیز دارای این چنین معانی نمادین هستند.در مسجد جامع نایین نقوش هندسی متشکل از خطوط منحنی برروی ستون های مجاور محراب با پیچش به دور ستون نقش شده اند وبا توجه به نوع ترکیب نقوش منحنی وراست خط با هم از عبارت هایی مانند هشت وچهارسلی وتخمه ومربع برای اشاره به آنها استفاده می شود.در گچبری های دره شهر ومسجد نایین با استفاده از اتصال نقاط ترسیم شده به یکدیگر وبهره گیری از چند دایره ونیم دایره به خلق گلهای چند پر شده است.نقوش گیاهی مشترک گچبری های دره شهر ونایین را میتوان در چهار دسته برگ مو وخوشه انگور،برگ هی کنگر،پهن برگ ها و برگ های ریز نقش مورد برسی قرار داد.

  1. برگ مو وخوشه انگور در دوره ی ساسانی برای تزیین در تمام زمینه ها مورد استفاده قرار گرفته ونمونه هایی ازآن در گچبری های قلعه یزدگرد به دست آمده است.در گچبری های مسجد نایین این نقش برای تزیین فضاهای خالی داخل کادر بندی های هندسی استفاده شده ،نمونه های دره شهر طبیعی تر از نمونه های نایین اجرا شده اند.
  2. برگ های کنگر که بیشتر به صورت نیمه باز حلزونی به کار رفته است از جمله نقوشی گیاهی به شمار می رود که در تزیینات گچبری نایین ودره شهر بسیار استفاده شده است.
  3. پهن برگ ها که در گچبری های نایین به صورت مستقل درداخل دایره های کوچک گل های دوازده پر برای پوشاندن فضای داخل این دایره های کوچک استفاده شده است.در نمونه های دره شهر در انتهای پیچک ها ویا در داخل فضاهای دایره ای ودیگر اشکال هندسی به تنهایی ودر ترکیب با نقوش دیگر به کاررفته است.
  4. نقوش گیاهی ریز نقش که از این نقوش بیشتر برای پوشش فضاهای فرعی به کاررفته اند.09195938137

 

گچبری مسجد جامع ساوه

گچبری مسجد جامع ساوه

این مسجد یکی از بناهای تاریخی مهم در دوره ی اسلامی به شمار می رودکه شامل صحن،گنبد،ایوان وشبستان هایی در سه جانب بنا است که با تکنیک های مختلفی مانند گچبری کاشی کاری،آجرکاری وتزیینات متنوع گیاهی،هندسی وکتیبه های متعددی آراسته شده است.گنبد خانه حجم زیادی از تزیینات را به خود اختصاص داده است که یک محراب گچبری نفیس ،در ضلع جنوبی آن قرار دارد.علاوه بر این محراب ومحراب دیگری در منتهی الیه جنوب غربی مسجد،منسوب به دوره های صفوی وقاجار،چندین محراب ومحراب نمای گچی مسطح نیز در این مسجد وجود دارد که برروی پایه تویزه جرز غربی وجرز های شرقی گنبد خانه تعبیه شده وبه دوره سلجوقی منسوب است.علاوه بر محراب های نام برده،محراب گچبری دیگری نیز در شبستان هم جوار گنبد خانه اصلی موجود است که به دوره ایلخانی تعلق دارد.از دیگر محراب های گچبری این مسجد که از محل اصلی خود جابه جا شده واکنون در موزه حمام چهار فصل اراک نگهداری می شود،محراب گچبری کوچک ونفیسی است که این محراب در سال 1353 شمسی،از گوشه شمال شرقی مسجد جامع ساوه به دست آمده وبه موزه اراک منتقل شده،از نظر شکل ظاهری تقریبا سالم باقی مانده وتنها بخش فوقانی آن تخریب شده است.در حاشیه اصلی دور تادور محراب،کتیبه ای به خط کوفی وجود دارد وفضای داخلی این اق نماها نیز ،با گردش های تودرتوی اسلیمی وختایی تزیین شده است.به لحاظ تکنیکی نیز می توان گفت که گچبری های کلیه اجزای محراب،به شیوه گچبری نیم برجسته وپرکار است.تزیینات محراب شامل ؛نقوش گیاهی،هندسی وکتیبه های به خطط کوفی وقلم نسخ است که بسیار ظریف وزیبا گچبری شده است ومحراب های سنگی دوره سلجوقی را تداعی می کند.قابل ذکر است که بخش هایی از نیم ستون سمت چپ،سرستون وطاق نمای فوقانی محراب،به علت آسیب دیدگی یا تخریب ،امروزه فاقد تزیینات گچبری است.از جمله شاخص ترین ویژگی های تزیینی نقوش گیاهی محراب از حیث ترکیب بندی ونقش مایه ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:ا-کاربرد بند های اسلیمی با قوس های منحنی وحلزونی 2- استفاده از ساقه ختایی ظریف وپرکارومتراکم در اجزای مختلف محراب وپس زمینه کتیبه های کوفی 3- کاربرد ساقه طلایی وبند اسلیمی به طور توامان.09195938137

گچبری مسجد جامع فهرج

گچبری مسجد جامع فهرج

مسجد جامع فهرج در روستایی به همین نام در جنوب شرقی شهر یزد ودر مسیر بافق قرار دارد.این بنا در بخش قدیمی روستا ودر سمت جنوب شرقی فضای مربع شکل کوچکی که به حسینیه معروف می باشد،قرار گرفته است.شبستان مسجد واجد ستون های مستطیل شکلی است که در هر گوشه آن ها ستونک های توکار گرد گچبری شده دیده می شود.این جزئیات پیشرفته اجرائی گچبری   ستون های این مسجد را از ستون ساده مساجد قرون اول ودوم هجری متمایز می سازد.این گونه ستون ها در سایر مساجد جهان اسلام مانند مسجد احمد بن طولون ومسجد حکیم هردو در قاهره_مشاهده می شوند.نمونه دیگر این ستون های گچبری شده نیز اخیرا در مسجد جامع میبد ومسجد کوشک فردوس در خراسان یافت شده است.محراب گچبری شده مسجد در انتهای دهانه میانی شبستان ،بر روی دیوار قبله قرار دارد وعرضش32/2 وارتفاعش 24/3 متر می باشد.یک محراب گچبری کوچک الحاقی نیز در سمت غربی محراب اصلی ودر فاصله کمی از آن قرار دارد.پنجره ای مستطیل شکل دردرون یک قاب تزیینی چند پره،مقابل محراب برروی اسپر زیر طاق وجود دارد.شکل این قاب را دقیقا می توان در بقایای مسجد بزرگ المتوکل در سامرا مشاهده کرد.نمای شبستان در داخل حیاط شامل سه قوس نیزه دار می باشد که دهانه میانی از دودهانه مجاورش عریض تر است.در مقابل شبستان یک رواق چهار دهانه که با طاق های گنبدی شکل پوشیده شده است قرار دارد.سه طرح گچبری که از نظر اجرا دارای سبک مشابهی می باشنددر مسجد دیده می شوند:

یک قوس چند پره در بالای محراب وطرحی مشابه که در زیر طاق برروی دیوار جنوبی شبستان گچبری شده است.

گچبری پلکانی که دارای الگویی ایرانی است که در بناهای پیش از اسلام به عنوان طرح بیرونی بنا مورد استفاده قرار می گرفت.

دوقوس چند پره پشت بسته با راسی تیزه دار در نمای شبستان در داخل حیاط دیده می شوند.09195938137

گچبری مدرن طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم.ادامه استفاده شما از کوکی ها در سایت رضایت شما را از کوکی ها نشان می دهد. سیاست کوکی من از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن