مقالات گچبری

مقالات گچبری (52)

سه شنبه, 08 مرداد 1398 ساعت 12:28

تزیینات گچبری پیش ساخته در گذشته

نوشته شده توسط

تزیینات گچبری پیش ساخته در گذشته

در زمان های گذشته تزیینات گچبری پیش ساخته به دوصورت کلی اجرا می شد،بدین ترتیب که یک نوع آن به صورت قالبی به تعداد زیاد اجرا می شد وسپس در محل توسط میخ های چوبی وفلزی یا ماده چسباننده بر طبق محل اتصال وسنگینی قطعه استفاده می شد.این تکنیک در برخی گچبری های برجسته بلند نیز استفاده شده است.نوع دیگر از تزیینات پیش ساخته بر بوم پارچه ای (پته)است که پیش از دوره ایلخانی دیده نشده است.نحوه اجرای این شیوه به این صورت است که ابتدا از طرح مورد نظر قالب تهیه شده وسپس درون قالب را با روغن وچسب های حیوانی یا گیاهی چرب کرده وگچ را درون قالب ریخته تا هنگام جدا کردن از فالب به آسانی از آن جدا شود.پس از جدا کردن ،نقش مورد نظر را رنگ آمیزی کرده وپس از آماده سازی قطعات به روی پارچه آن را با میخ های فلزی در محل مورد نظر نصب می کردند.تزیینات گچبری بزرگ اجرا شده در گنبد سلطانیه از نمونه ی این تزیین به تعداد چهارده عدد دور تادور زیر آهیانه گنبد هستند که همگی یکسان وشبیه به هم با طرح های اسلیمی وختایی است.این نقش در فارسی به طرح اشکی وترنجی معروف است.این نقوش روی پارچه کرباس چسبانده شده که قابل مقایسه با تزیینات گچبری بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی است.نمونه دیگری از این تزیین در گنبد سلطانیه روی مقرنس زیر طاق به رنگ سفید وجود دارد.این تزیینات روی تزیینات ترکیبی آجر وکاشی متعلق به دوره اول اجرا شده است.دلیل به کار گیری این تکنیک را نه ناتوانایی اجرای مستقیم گچبری در زیر گنبد بلکه سرعت انجام این کار می دانند.نمونه های موجود این شیوه را علاوه برگنبد سلطانیه در بقعه شمس الدین یزد نیز ذکر کرده اند.برخی تکنیک تزیینی وصله ای گچ را که به شکل شمسه روی دیوار های درونی ورودی بقعه شمس الدین وجود دارد به اشتباه به این تکنیک نسبت داده اند،اما به نظر می رسد که تکنیک وصله ای گچ به علت سرعت بیشتر آن جایگزین تکنیک پته در تزیینات آل مظفر شده است.روی برخی تزیینات گچبری پیش ساخته لایه ای با جلای فلزی طلا ویا شبه طلا پوشانده شده است.نکته جالب وجود تزیینات برجسته گچی به شکل لوتوس در در حاشیه نقوش تزیینی گنبد سلطانیه است که با ورق طلا پوشانده شده استاما تزیینات لوتوس بقعه رکن الدین به صورت گل میخ است.تزیینات گچبری ابنیه متعلق به دوران آل مظفر یزد مانند بقعه رکن الدین به صورت چند لایه اجرا شده اندودر نهایت تزیینات با ورقه قلع چپوشانده سشده وروی آن با لایه ای از شلاک زرد رنگ سعی برایجاد رنگ طلایی کرده اند.از این شیوه به عنوان لایه چینی قالبی یاد می کنند.به طور کلی میتوان گفت که تزیینات گچبری ابنیه منطقه یزد از لحاظ تکنیک وطرح تداوم یافته وبه تزیینات عصر ایلخانی خصوصا گنبد سلطانیه بوده اند، وهمچنین متاثر از نسخ خطی همدوره،به شکلی که حتی در برخی نقاط لابه لای کتیبه ها شبیه به تذهیب نسخ خطی با این شیوه طلا کار کرده اند.09195938137

 

دوشنبه, 07 مرداد 1398 ساعت 12:35

گچبری های مساجد خراسان

نوشته شده توسط

گچبری های مساجد خراسان

ناحیه خراسان بزرگ در شرق ایران قبل وبعد اسلام نقش مهمی در توسعه ی معماری وگچبری داشته است.ازنمونه های معماری باقی مانده در خراسان مساجد آن هستند.

مسجد جامع فرومد:این بنا در روستای فرومد حد فاصل شاهرود وسبزوار واقع شده واز آثار ارزشمند معماری دوره ی خوارزمشاهیان در ایران به شمار می رود.این بنا دو ایوانی ساخته شده وسر در ورودی مسجد که در ضلع شمالی بنا قرار گرفته،مزین به تزیینات غنی وزیبای آجر کاری وگچبری وکتیبه هایی چند است.پیشانی سردر نیز دارای تزیینات گچبری است.دیوار های داخلی سردر،تزیینات گچبری به شکل مربع های کوچک داشته وپوشش طاقی سردر با گچبری ومقرنس تزیین شده است.در پاکار طاق سردر،کتیبه ای سرتاسری به خط نسخ در زمینه ای تزیینی ،گچبری شده است.مضمون این کتیبه_که به شدت آسیب دیده است_آیات قرآنی است.در حاشیه داخلی قوس ایوان جنوبی،دو ستون نما دیده می شود که برروی آن ها آجرهای مشبک قالب زده،کار شده است.از فراز ستون نمای پایه ی غربی،کتیبه ای کوفی آمیخته با نقوش اسلیمی وگیاهی آغاز شده وبرروی ستون نمای پایه شرقی خاتمه می پذیرد.متن آن طبق معمول،آیاتی از آیات قرآن بوده است.نمای ایوان با تزیینات آجری پیش بر وقالب زده با نقوش هندسی،گره وطرح های تسمه ای مزین شده است.بردیواره ی شرقی،محرابی گچبری_مزین به نقوش هندسی،گیاهی وزنجیره ای شکل_با کتیبه ی کوفی جای گرفته که مضمونش،سوره ی اخلاص است.در ضلع جنوبی ایوان نیز محراب گچبری ورنگ آمیزی شده ای چشم ناز مومنین بوده که منقو به طرح های هندسی،گیاهی،اسلیمی،وکتیبه ای قرآنی به خط کوفی ونسخ است.متن کتیبه نسخ،آیه 11 سوره مریم است.بخش فوقانی جنوبی ایوان وانتهای پوشش نیم گنبدی آن نیز با مقرنس کاری زیبایی گچبری شده که با نقوش اسلیمی گیاهی وهندسی تزیین شده است.در طرفین ایوان جنوبی ،دو ایوانچه ساخته شده که برپیشانی آن ها نقوش هندسی،گیاهی واسلیمی گچبری شده وبخش عمده آن ها فرو ریخته است.در نمای قوس بیرونی ایوانچه ها،کتیبه ای به خط کوفی مشبک گچبری شده که متن کتیبه ایوانجچه شرقی،آیه 31 سوره اعراف است.در پاکار طاق ایوانچه غربی،کتیبه دیگری به خط نسخ متمایل به ثلث می باشد،که هردو به شدت آسیب دیده اند.تزیینات نمای ایوان آجری،منقش به نقوش هندسی،گیاهی وطرح های تسمه ای است.تزیینات داخل ایوان مشتمل بر کتیبه ی سرتاسری قرآنی به خط نسخ متمایل به ثلث در زمینه ای مزین ،گچبری شده است.بدنه ی ایوان هم گچکاری بوده است.در بالای کتیبه ی سرتاسرس فوق الذکر،در دوطرف یک طاقنمای گچبری شده با نقوش گیاهی دیده می شود که در چهار سوی آن کتیبه ای به خط کوفی تزیینی مشجر خودنمایی می کند.

مسجد جامع گناباد:این بنا که از ابنیه ی ارزشمند دوره ی خوارزمشاهیان در ایران است از نوع مساجد دو ایوانی بوده ودر شهرستان گناباد،واقع در جنوب استان خراسان بنا شده است.مدخل جنوب شرقی در حال حاضر فاقد تزیینات است،ام درب ورودی ضلع شمال شرقی با طاقی جناغی دارای یک حاشیه ی تزیینی در پاکار طاق است که نقوش پرندگان در میان گل وبرگ گچبری شده اند.نمای ایوان جنوبی با تزیینات زیبای آجری_شامل دو قطار پیچ،یک نوار اسلیمی،دو جفت نیم استوانه که دارای تزیینات هندسی است،یک نوار کتیبه ی قرآنی ویک ردیف تزیینات آجری حصیری شکل_مزین شده است.09195938137

دوشنبه, 07 مرداد 1398 ساعت 12:35

گچبری های مساجد خراسان

نوشته شده توسط

گچبری های مساجد خراسان

ناحیه خراسان بزرگ در شرق ایران قبل وبعد اسلام نقش مهمی در توسعه ی معماری وگچبری داشته است.ازنمونه های معماری باقی مانده در خراسان مساجد آن هستند.

مسجد جامع فرومد:این بنا در روستای فرومد حد فاصل شاهرود وسبزوار واقع شده واز آثار ارزشمند معماری دوره ی خوارزمشاهیان در ایران به شمار می رود.این بنا دو ایوانی ساخته شده وسر در ورودی مسجد که در ضلع شمالی بنا قرار گرفته،مزین به تزیینات غنی وزیبای آجر کاری وگچبری وکتیبه هایی چند است.پیشانی سردر نیز دارای تزیینات گچبری است.دیوار های داخلی سردر،تزیینات گچبری به شکل مربع های کوچک داشته وپوشش طاقی سردر با گچبری ومقرنس تزیین شده است.در پاکار طاق سردر،کتیبه ای سرتاسری به خط نسخ در زمینه ای تزیینی ،گچبری شده است.مضمون این کتیبه_که به شدت آسیب دیده است_آیات قرآنی است.در حاشیه داخلی قوس ایوان جنوبی،دو ستون نما دیده می شود که برروی آن ها آجرهای مشبک قالب زده،کار شده است.از فراز ستون نمای پایه ی غربی،کتیبه ای کوفی آمیخته با نقوش اسلیمی وگیاهی آغاز شده وبرروی ستون نمای پایه شرقی خاتمه می پذیرد.متن آن طبق معمول،آیاتی از آیات قرآن بوده است.نمای ایوان با تزیینات آجری پیش بر وقالب زده با نقوش هندسی،گره وطرح های تسمه ای مزین شده است.بردیواره ی شرقی،محرابی گچبری_مزین به نقوش هندسی،گیاهی وزنجیره ای شکل_با کتیبه ی کوفی جای گرفته که مضمونش،سوره ی اخلاص است.در ضلع جنوبی ایوان نیز محراب گچبری ورنگ آمیزی شده ای چشم ناز مومنین بوده که منقو به طرح های هندسی،گیاهی،اسلیمی،وکتیبه ای قرآنی به خط کوفی ونسخ است.متن کتیبه نسخ،آیه 11 سوره مریم است.بخش فوقانی جنوبی ایوان وانتهای پوشش نیم گنبدی آن نیز با مقرنس کاری زیبایی گچبری شده که با نقوش اسلیمی گیاهی وهندسی تزیین شده است.در طرفین ایوان جنوبی ،دو ایوانچه ساخته شده که برپیشانی آن ها نقوش هندسی،گیاهی واسلیمی گچبری شده وبخش عمده آن ها فرو ریخته است.در نمای قوس بیرونی ایوانچه ها،کتیبه ای به خط کوفی مشبک گچبری شده که متن کتیبه ایوانجچه شرقی،آیه 31 سوره اعراف است.در پاکار طاق ایوانچه غربی،کتیبه دیگری به خط نسخ متمایل به ثلث می باشد،که هردو به شدت آسیب دیده اند.تزیینات نمای ایوان آجری،منقش به نقوش هندسی،گیاهی وطرح های تسمه ای است.تزیینات داخل ایوان مشتمل بر کتیبه ی سرتاسری قرآنی به خط نسخ متمایل به ثلث در زمینه ای مزین ،گچبری شده است.بدنه ی ایوان هم گچکاری بوده است.در بالای کتیبه ی سرتاسرس فوق الذکر،در دوطرف یک طاقنمای گچبری شده با نقوش گیاهی دیده می شود که در چهار سوی آن کتیبه ای به خط کوفی تزیینی مشجر خودنمایی می کند.

مسجد جامع گناباد:این بنا که از ابنیه ی ارزشمند دوره ی خوارزمشاهیان در ایران است از نوع مساجد دو ایوانی بوده ودر شهرستان گناباد،واقع در جنوب استان خراسان بنا شده است.مدخل جنوب شرقی در حال حاضر فاقد تزیینات است،ام درب ورودی ضلع شمال شرقی با طاقی جناغی دارای یک حاشیه ی تزیینی در پاکار طاق است که نقوش پرندگان در میان گل وبرگ گچبری شده اند.نمای ایوان جنوبی با تزیینات زیبای آجری_شامل دو قطار پیچ،یک نوار اسلیمی،دو جفت نیم استوانه که دارای تزیینات هندسی است،یک نوار کتیبه ی قرآنی ویک ردیف تزیینات آجری حصیری شکل_مزین شده است.09195938137

یکشنبه, 06 مرداد 1398 ساعت 12:23

گچبری عمارت خسروآباد

نوشته شده توسط

گچبری عمارت خسروآباد

عمارت خسروآباد یکی از قصر های زمان های گذشته در شهر سنندج می باشد.تزیینات گچبری داخل قصر دارای طرح های گل وبوته واسلیمی دوره قاجار در این بناست.این طرح ها اگرچه پرکار نیستند،ولی نشانه هایی از دقت وتوجه در طرح اندازی را دارند.تزیینات گچبری زیر گنبد قصر قابل مقایسه با گچبری های داخل حوضخانه عمارت ملا لطف الله شیخ الاسلام سنندجی وعمارت امجد است ،هر چند که گچبری بناهای فوق الذکر جدیدتر اند،ولی نشانه های این طرح قابل مشاهده است.از رح های مشبک گچبری با نقوش گل وبوته واسلیمی به عنوان هواکش فاصله بین گریو گنبد در سقف قصر کار شده است.در اتاق های قصر ازآرایه گچبری در بخاری های دیواری وهمچنین قاب دور در ها وارسی ها استفاده نموده اند.گچبری ها به صورت برجسته کار شده که از ویژگی های گچبری دوره ی قاجار است.معمولا رح گچبری ها بیشتر جنبه طبیعی به خود گرفته واز حالت انتزاعی دوره های پیشین خارج شده وقابل مقایسه با طرح های قواره بری واسلیمی ارسی های عمارت است.این مسئله موجب هماهنگی بیشتر بین آرایه های عمارت است.بخش دیگری از تزیینات عمده گچبری مربوط به بدنه ستون ها،سرستون وقوس های روس ستون ایوان سراسریدر ساختمان سردر ورودی عمارت خسروآباد است.این گچبری ها ذارای نقش های اسلیمی ،گل وبوته است.گچبری با طرح گل های رزت روی پایه ستون ها به صورت برجسته کار شده است.گچبری ستون ها وسرستون ها وپایه ستون ها در قالب وشکل گل های رزت روس پایه ستون ها به صورت برجسته کار شده است.این موضوع نشانه ی ذوق وسلیقه هنرمندان وسفارش دهندگان است.ستون های ایوان با طرح های گلبرگی وتوپی شکل وبدنه ستون ها با تزیینات برجسته گچبری شده است.سقف ایوان قاب بندی چوبی دارد.تمام قوسهایی که بر روی ستون ها قرار دارد،صندوقه کوبی گردیده وروی آن ها با تزیینات متنوع گل وبرگ واسلیمی گچبری شده است.لا به لای طرح های اسلیمی وسایر نقش ها در پشت بغل قوسهای نیم دایره ای با رنگ اخرایی رنگ آمیزی شده است.این شیوه ترکیب رنگ های سفید واخرایی در منطقه از پیشینه ای غنی برخوردار است ودر این عمارت آن را به سبکی هنرمندانه به کار برده اند.این طرح ها ورنگ آمیزی ها مورد توجه مورخان محلی وبه ویژه ریچ انگلیسی در سال 1820 میلادی قرار گرفته است.با بررسی مختصر به نظر می رسد که رح ها تابع اصول گچبری های برجسته کاری دوره قاجار است که آن ها نیز بی تاثیر از طرح گچبری های اروپایی با الگوی طبیعت گرایی نبوده است.گچبری های این عمارت تاثیر شگرفی بر گچبری سایر ساختمان های شهر سنندج در دوره قاجار داشته است.از جمله بناهایی همچون عمارت آصف،ملا لطف الله شیخ الاسلام سنندجی،عمارت امجد و...را می توان نام برد.09195938137

شنبه, 05 مرداد 1398 ساعت 12:54

پیشینه ی هنر گچبری در دوره اسلامی

نوشته شده توسط

پیشینه ی هنر گچبری در دوره اسلامی

تزیینات ابنیه دوران اسلامی ایران معمولا از3نوع مصالح آجر،کاشی ویا تلفیقی از اینها هستند .ازبین این سه مصالح گچبری از دوران اولیه اسلام تا دوره تیموریان ب عنوان عنصر قالب در تزیینات وجود داشته و عمده کاربرد ان در محرابها و کتیهای اجرا در بنا بوده است. در اوایل دوره اسلامی ابنیه وتزیینات تحت تاثیر هنر ساسانی بودند،با این تفاوت که در تزیینات بناهای مذهبی نقش حیوان وانسان حذف شده و نقوش اسلیمی و ختایی،که در هنرپیش از اسلام ریشه دارد ،بیش از پیش نمودار شده و همچنین از تکنیکهای سادتری برای اجرای گچبری ها استفاده شده است .نمونه هایی از این تغییرات در تزیینات گچبری باقیمانده در مسجد عتیق شیراز در قرن سوم و شهر تاریخی نیشابور مشاهده شده است. یکی از زیباترین تزیینات گچبری در قرون اولیه اسلام مربوط ب مسجد نایین است.محراب این مسجد نمونه کاملی از موتیف های گچبری و متاثر از طرح های ساسانی در دوران اولیه اسلامی است و همچنین از طریق تکنیک های متنوعی مانند برجسته کاری و آژده کاری در اجرای گچبری ها استفاده شده است.در دوره سلجوقیان هنر گچبری ب تکامل خود ادامه داد تزیینات گچبری زیادی با شیوه های اجرایی متنوع تری از این دوره در محراب ها،طاق ها و قسمت های مختلف ابنیه باقی مانده است .البته در تمامی بناها بیشترین توجه بر محراب ها بوده است که احتمالا ب دلیل اهمییت عمده محراب حداکثر دقت و توجه در طراحی و  اجرای ان مبذول   میشده است ّزیرا گچ بهتر از هر ماده ای میتوانست تمامی نبوغ وتبحر هنرمند را به نمایش در اورد.شیوهای اجرایی تزیینات دوره سلجوقی شامل گچبری مسطح،توپر و توخالی ،برجسته ،بلند ،اژده کاری و ب همراه رنگ امیزی گچبری هستند . رنگ آمیزی تزیینات گچی پیش از دوره سلجوقیان نیز رواج داشت .در دوره سلجوقی اکثرا زمینه ویانقش تزیینات گچبری رنگ امیزی شده است.از تکنیک های معمول این دوره گچبری برجسته به همراه آژده کاری است .ازانجا که سبک های تزیینی به کندی رشد می کنند و اغلب به تزیینات دوره های قبل متوسل میشوند،میتوان اذعان داشت هنرمندان  دوره سلجوقی گرایشی را که در دوره مغول به تکامل رسید آغاز کردند.در دوره سلجوقیان طراحی در مرحله آزمون و خطا بود ،در صورتی که در دوره ایلخانیان مسئله عمده تلفیق وترکیب اشکال ساختمانی و تزیینات بود به همین دلیل ،در تزیینات گچبری قرون هفتم وهشتم تکنیک ها و اشکال تزیینی متنوعی خلق شدند و باعث شدند که این قرون از معماری ایران اسلامی دوران اوج تزیینات گچی معماری ایران محسوب گردند.در معماری ایران علاقه ب تزیین سطوح با ساخت بناها و ساختمان های منحصر به فرد هم ردیف بئده و طرح های تزیینی در نزدیکی مستقیم اجزا با کل ساخته میشده است ،ب طوری که این ارتباط حتی در بین عناصر واقعی ساختمان کمتر دیده میشود.09195938137

جمعه, 04 مرداد 1398 ساعت 12:20

تاثیر گچبری ساسانی بر گچبری اسلامی

نوشته شده توسط

تاثیر گچبری ساسانی برگچبری اسلامی

در معماری عصر ساسانی ،موتیف های تزیینی گچبری نشانگر روح هنرمندان وتلفیق داستان ها با نقوش در بعضی از مجالس بوده است که عینا این خلاقیت های ذهنی وروحی در پرداخت جمعه موتیف های اسلامی نقش موثر داشته اندوچه بسا آثار مختلف معماری اسلامی به تغییراتی ورای آثار ساسانی دست یازیده وبالنفسه توانسته اند آثارشان را باآثار ساسانی تطبیق دهند،به وری که با عرضه نمودن بناهای عظیم ،تقلیو اقتباسشان را از هنر بومی آسیایی نشان دهند.همچنین درآثار سفالین وزرگری وفلز کاری نیز انواع موتیف های گچبری تاثیر داشته وبا الهام از برخی ازآن ها ،سعی شده تا حدودی نفوذ نقش های حیوانی وگیاهی وانسانی را به بیننده ی محقق القا نمایند.بنابراین با اندیشیدن به مفاهیم وموضوعات هنری که در کل آثار ساسانی رعایت شده است ،در می یابیم که در دوران هنر اسلامی ،چگونه از این موضوعات استقبال شد وبه خصوص تا آنجا که برای هنرمندان مسلمان عصر امکان داشته است در مساجد ومدارس وحتی بناهای عام المنفعه ،تقلیدی خودآگاهانه از طرح های ساسانی الهام گرفته شده است ،تا آنجا که منجر به ابداع طرح های تزیینی از جمله نقوش اسلیمی وختایی در دوران اسلامی گردید.از نقوش ناب در گچبری دوران ساسانی میتوان به نقوش گیاهی اشاره کرد.در دوران قبل از اسلام از بناها وکاخ های ساسانی نمونه های متنوعی از نقوش گیاهی در گچبری دیده شده است.نقوش گیاهی در گچبری کاخ های ساسانی ،نقوش انتزاعی از طبیعت اند که اشکال متنوعی را می توان در آن ها یافت که عبارتند از نقوش نخ،تاک وپیچک،انار،گل نیلوفرآبی ،گل چندپروبلوط وبرگ انجیر.سپس در دوران اسلامی که باور های مذهبی اثر خود را برهنر وگرایش های هنری گذاشت،نقوش گچبری نیز به دلیل منع نقوش انسانی وحیوانی دستخوش دگرگونی شد،به طوری که نقوش گیاهی ساسانی در کنار گردش اسلیمی وساقه های آن ودر مواردی در ترکیب با کتیبه نگاری آیات قرآنی زینت بخش بنا ها شدند.09195938137

پنج شنبه, 03 مرداد 1398 ساعت 12:27

تاریخچه کاربرد گچ

نوشته شده توسط

تاریخچه کاربرد گچ

هنرمندان ایرانی با استفاده از ذوق هنری خود فنون گچبری را بدان درجه از پیشرفت وتکامل رساندند که توجه همه هنرشناسان را به خود جلب کرده ومورد تحسین سیاحان ودانشمندان خارجی وداخلی وعلاقمندان به آثار باستانی قرار گرفته اندو مهم ترین عنصر برای تحقق این زیبایی ها مصالحی به نام گچ است.مصالح مورد استفاده وهمچنین نوع بهره گیری از تزیینات در ادوار مختلف ،در هر دوره متفاوت بوده است.شاید در هیچ سرزمینی مانند ایران کشف مصالح وفنون جدید با چنان علاقمندی ودانش مورد بهره برداری قرار نگرفته است.در این بین گچ به عنوان یکی از مصالح اصلی معماری ایرانی است که به واسطه ی قابلیت های ویژه ی آن همواره مورد توجه هنرمندان گچبری ومعماران قرار گرفته ،به طوری که علاوه برجنبه ی ایستایی آن ،به عنوان یکی از مصالح ،جنبه تزیینی آن مورد توجه قرار گرفته است وبه صورت یکی از هنر های تزیینی درآمده ودر این راه سیر تکامل وتحول خویش را در بستر تاریخ ایران طی نموده وفراز ونشیب هایی را در پشت سر گذاشته ،گاهی مورد توجه قرار گرفته وزمانی مورد بی مهری واقع شده است.سابقه استفاده از گچ واینکه از چه زمانی به صورت یکی از عناصر کاربردی معماری ایرانی درآمده ،کاملا روشن نیست،اما براساس یافته های باستان شناسی ،قدیم ترین آثار به دست آمده از گچ مربو به دوران ایلامی است که از هفت تپه خوزستان به دست امده است.در دوران هخامنشی از گچ برای پوشش ستون های چوبی (تالار معروف به خزانه داریوش در تخت جمشید)استفاده شده است.از کاخ شوش متعلق به دوران هخامنشی قطعه ای از گچبری گل های لاله به دست آمده است.همچنین کتیبه ای گچی به شکل مقعردر کاخ داریوش یافت شده است ودر حفاری های کاخ اردشیر اول در میان مصالح ساختمانی قطعاتی از گچ به رنگ سبز خاکستری ،آبی روشن وسفید به دست آمده که برای پوشش دیوار های خشتی به کاررفته بود.در دوران اشکانی کاربرد گچ را در کاخ های نسا ملاحظه می کنیم.مدارک به دست آمده از نسا وکوه خواجه حاکی از کاربرد گچ روی دیوار های خشتی است.براساس یافته های باستان شناسان شوروی در کاخ های نسا و کاوش های پروفسور هرتسفلد در کوه خواجه،در روزگار اشکانیان از گچ هم برای پوشش دیوار های خشتی استفاده شده که روی قسمت های گچبری شده را معمولا با نقوش وتصاویر انسانی وحیوانی رنگ آمیزی ونقاشی کرده اندوهم به صورت کنده کاری کار شده است که نمونه به دست آمده از کوه خواجه مربوط به سده نخستین میلادی با یک طرح ساده هندسی ساخته شده است.در روزگار ساسانیان تقریبا همه هنر ها رونق وپیشرفت فق العاده ای داشتند اما برخی شاخه های هنری مانند معماری،مجسمه سازی وگچبری که در ارتبا مستقیم با هنر تشریفاتی ودرباری بودند،از توجه وخلاقیت بیشتر برخوردار بودند.در روزگار ساسانیان علاوه برجنه های کاربردی آن به صورت ملات ویا پوشش دیوار ها وهمچنین گچبری کنده کاری،گچبری قالبی نیز متداول شده است.هرچند بعضی از محققین وجود تکنیک گچبری قالبی را در دوره ی ساسانی انکار می کنند ،اما قطعات گچبری بسیاری از این دوران به دست آمده که به طور مشخص به رزوش قالبگیری ساخته شده اند که میتوان از گچبری های به دست آمده از چال ترخان نام برد.در این گچبری ها مضامین گچبری جدا جدا قالبگیری شده وسپس در کنار هم قرار داده شده اند.از دوران ساسانی مهم ترین یافته های ما در گچبری از نیشابور،حوالی ری،تیسفون،کیش،بین النهرین،دامغان وتخت سلیمان بوده است،غیر ازآن ها قطعات بسیاری هم هست که از طریق خرید وفروش اشیای هنری به موزه ها راه یافته اند.09195938137

چهارشنبه, 02 مرداد 1398 ساعت 12:21

تاثیر گچبری ساسانی بر آثار اسلامی

نوشته شده توسط

تاثیر گچبری ساسانی درآثار اسلامی

مسجد جامع نایین:مسجد جامع نایین به دلیل ویژگی های خاص معماری وتزیینات گچبری نفیس،از اهمیت خاصی برخوردار است.معروف ترین اثر دوران اولیه اسلامی که دارای قطعات بی نظیری از هنر گچبری می باشد،مسجد جامع نایین است که صرف نظر از پلان وفرم ومصالح در تزیینات آن از روش های ساسانی استفاده شده است.تزیینات گچبری مسجد جامع،شامل فضاهای محراب ،دیوار اراف محراب،طاق های سوار بر ستون های اراف گنبد،چهار ستون موازی به محراب وستون اطراف محراب است.در این مسجد مجموعا سه گروه موتیف به صورت هندسی ،گیاهی،وخط وکتیبه در لابه لای کار های هنری به چشم می خورد.جالب ترین قسمت مسجد محراب گچبری شده آن است که در قالب های مختلف برروی آن کار شده است.این محراب دارای سه طاق نماست و از تزیینات گچی فراوان برخوردار است که بیشتر دارای طرح های گیاهی از جمله پالمت،نقوش کاجی شکل وبرگ های کنگر است ودر داخل محراب کتیبه ایست مزین که با گل ها ودوایر تزیینی معمول دوره ساسانی آرایش شده است ونهایت ظرافت هنری درآن ها به چشم می خورد.علاوه بر طرح های مذکور،از ترکیبات گل لوتوس وخوشه های انگور وبرگ مو بهترین نمونه تزیین را می توان مشاهده کرد.در مجموع محراب مسجد جامع نایین نمونه ی کاملی از موتیف های گچبری متاثر ازرح های ساسانی در دوران اولیه اسلامی است.

مسجد جورجیر اصفهان:مسجد جورجیر اصفهان نام بنایی است که در قرن چهارم هجری به دستور صاحب بن عباد وزیر موید الدوله وفخرالدوله دیلمی کنار گذر بازار رنگرز ها در بازار قدیم اصفهان ساخته شده است.مسجد جامع جورجیر اصفهان در محل فعلی مسجد حکیم قرار داشته که در زمان صفویه به منظور ساخت مسجد حکیم کاملا تخریب شده واز بنای مسجد تنها سردر شمالی آن در ساختار مسجد برجای مانده است.سردر مسجد جورجیر بنایی است که دارای تزیینات منحصر به فرد گچبری وآجر کاری متاثر از هنر دوران ساسانی است .در تزیین سردر این مسجد از تکنیک های آجرکاری با نقوش هندسی وگچبری با نقوش هندسی،گیاهی وتلفیق دو تکنیک آجرکاری وگچبری استفاده شده است.

مسج جامع شاهپور آباد اصفهان:این مسجد در شمال شهر اصفهان واقع گردیده است وتاریخ این بنا را بین قرن دوم تا اواخر قرن سوم هجری می دانند.این بن محراب قدیمی داشته که کل نمای محراب گچ اندود با فرورفتگی صدفی بوده است.نمونه های دیگر شبیه به آن را می توان در مسجد قروه یافت.

مسجد جامع نطنز:مسجد جامع نطنز شکلی چهر ایوانی داردوشبستان آن با طرح هشت ضلعی ساخته شده است که یکی از قدیمی ترین طرح ها در معماری اسلامی است.در ایوان های چهار گانه مسجد کتیبه های متعدد وجود دارد.ایوان شمالی علاوه بر تزیینات فوق العاده دارای کتیبه ای به خط ثلث برزمینه ای آبی است که آیاتی از سوره جمعه وآیه 14 سوره هود را نشان می دهد.برکتیبه ی گچبری شده هلال داخل ایوان شمالی نیز آیه های 18 و19 سوره توبه دیده می شود.ایوان جنوبی نیز با گچبری ومقرنس کاری تزیین شده است.09195938137

سه شنبه, 01 مرداد 1398 ساعت 12:22

تزیینات گچیری ساسانیان

نوشته شده توسط

تزیینات گچبری ساسانیان

یکی از هنر هایی که در دوران ساسانی بسیار مورد توجه قرار گرفت ودر دوران اسلامی نیز ادامه یافت هنر گچبری می باشد.که آثار زیادی از آن در قالب تزیینات معماری برجای مانده است.این هنر در میان هنر های مختلف قرون اولیه اسلامی،جایگاه ویژ ای دارد وبه عنوان الگو وپیش زمینه ای جهت شاهکار های گچبری دوره های بعد از خود به خصوص سلجوقیان محسوب می گردد.هنر گچبری در ایران از آغاز حیات خویش تا دوران اسلامی ،دگرگونی های عظیم را شامل گشته است.دوران اسلامی یکی از مهم ترین دوره های هنر ایران است که هنر گچبری در این دوره دستخوش پیشرفت های چشمگیری شده است.جامع ترین آثار باستانی به دست آمده که دال بر شکوفایی گچبری می باشد،تزیینات گچبری دوره ساسانی است .این زینت گچبری ازابداعات ساسانی ها نیست،سابقه ی آن از دوره ی پارتی ها وجود دارد که بعد ها یونانی ها ورومی هاآن را اقتباس کرده اند.در اوایل دوران ساسانی ،از گچبری محتاطانه تر استفاده می کرده اندوتازه بعد ها این هنر به حد اعلای خود رسیده است .در دوره ی ساسانی ،گچ کاری وگچبری،مقام مهمی در هنر تزیین داشته واز آن در جهت پوشش دیوارها استفاده می کردند وبه علاوه استوک های گچی ،زیبنده ی بناهای حکومتی بوده اند.

به طور کلی نقوش گچبری به چهار دسته تقسیم می شوند:الف:نقوش هندسی ب:نقوش گیاهی ج:نقوش حیوانی وانسانی د:نقش خط وکتیبه درآثار گچبری

الف:این نوع از نقوش معمولا از خطوط مستقیم وشکسته در حالات مختلف در کادر های گچبری شدهبه چشم می خورد وغالبا در حاشیه متن گچبری شده به کار آمده است در ترکیبات هندسی نقش صلیب شکسته دیده شده که اغلب به طور مجزا ومنفرد با ترکیباتی از گل های لوتوس ویا پالمت درآمیخته اند.

ب:درآثار باقی مانده گچبری دوره ساسانی مشاهده می شود که قسمت اعظم آن را نقوش گیاهی تشکیل داده است که در محدودیتی خاص زینت بخش این آثار قرار گرفته اند.به طور کلی نقوش گیهی در این دوره شامل شاخ وبرگ ها،نقش پالم،روزت وکنگر است که معروف ترین آن ها عبارتند از:نقوش نخل،تاک وپیچک،گل نیلوفر،نقش انگوروانار .این نقش های گیاهی از مهم ترین نقوشی هستند که در ابتدا به صورت ساده در آثار دوره ی هخامنشیان وبه ویژه تخت جمشید به کار گرفته شدند.

ج:تعداد زیادی ازآثار گچبری که در حال حاضر زینت بخش موزه ایران باستان وچندین موزه ی خارجی است،دارای موتیف های انسانی بوده است.طرح های حیوانیروی آثار گچبری عمدتا شتر ،گوزن،گراز،شیر،عقاب وپرندگان کوچکی هستند که بیشتر در تزیین فضاهای خالی به کار گرفته می شده اند.

د:ازآثار موجود در دوره ساسانی چنین بر می آید که شیوه به کارگیری خط برروی گچ از عهد اشکانیان شایع شده باشد،اما چون در این زمینه اثری در دست نیست،تصور می شود که ساسانیان رواج خط را با طرح اندازی برروی گچ متداول ساختند که همراه با موتیف های اولیه ه کار می برده شده استواین روش در دوران اسلامی نیز تداوم یافت.09195938137

دوشنبه, 31 تیر 1398 ساعت 12:22

گونه های گچبری در دوره ی اسلامی

نوشته شده توسط

گونه های گچبری در دوره ی اسلامی

تزیینات گچبری در آرایش معماری دوران اسلامی ایران به گونه های زیر قابل تقسیم است:

گچبری با برجستگی زیاد:این تزیینات از قدیمی ترین انواع رایج در دوران اسلامی محسوب می شوند.مالعات میدانی نشان می دهد که به غیر از دوران صفویه ،در اکثر دوره های اسلامی،حتی در عصر قاجار وپهلوی،اجرای تزیینات گچبری با برجستگی زیاد ،یکی از مرسوم ترین شیوه های آرایش معماری اعم از مذهبی وغیر مذهبی بوده است.به طور معمول اختلاف سطح این تزیینات با زمینه ،بیش از 3 سانتیمتر است ودر مواردی ممکن است به حدود 30 سانتیمتر نیز برسد.گچبری های محراب مسجد نایین،از قدیمی ترین نمونه های باقی مانده از این نوع تزیینات در آثار دوران اسلامی ایران است.تزیینات گچبری با برجستگی زیاد در بقاع ایلخانی نظیر پیر بکران ویا مساجد جامع اشتر جان ،ارومیه وورامین ،از دیگر نمونه های معروف این گونه ی تزیینی هستند.

تزیینات گچبری نیم برجسته:به طور معمول ،میزان برجستگی این نوع تزیینات از سطح زمینه را می توان بین نیم تا 5/2 سانتی متر در نظر گرفت.البته گاهی این میزان تا 3 سانتی متر نیز افزایش می یابد.بر خلاف شیوه قبل ،در این روش ،اجرای اندود به صورت موضعی ،کمتر معمول بوده واغلب اندود گچی با ضخامت مورد نظر،تمامی سطح کار را پوشانده وپس از تراز شدن وانتقال طرح بر سطح آن به برش وتراش اقدام می شده است.

گچبری قالبی:در تزیینات دوره اسلامی ایران،این شیوه به دو روش قالبی در جا وقالبی پیش ساخته به اجرا درآمده است که برای روش قالبی درجا،می توان دو شیوه مهری والصاقی را تعریف نمود.از نمونه های قالبی پیش ساخته می توان به آثار به دست آمده از نیشابور،بخشی از تزیینات بقعه ستی فاطمه یزد ونمونه های متعلق به عهد قاجار اشاره کرد.

کشته بری:شیوه ومراحل کار در این نوع تزیینات ،مشابه تزیینات گچبری نیم برجسته است،با این تفاوت که میزان برجستگی در کشته بری کمتر از نیم سانتیمتر است.اساس کار در این شیوه بر این است که پس از تسطیع نسبی آستر که خود از جنس گچ وبا دانه بندی درشت تر است.لایه نازکی از اندود گچی که به روش کشته عمل آوری شده است به عنوان لیه بستر اجرا شده ودر مراحل بعدی هنرمندان گچبر،به انتقال طرح،خط اندازی وتثبیت طرح ، برش حاشیه نقوش،وتراش بخش هایی از بستر اقدام نموده وسطح را برای اجرای تزیینات تکمیلی چون نقاشی وطلا کاری آماده ساخته اند.

کپ بری:این نوع تزیین روشی است که با تلفیق دو هنر آیینه کاری وگچبری به اجرا در آمده است .ویژگی یگانه این شیوه استفاده از قطعات آیینه کوژ است.

گچبری فتیله ای:مهم ترین ویژگی فنی در این شیوه نحوه عمل آوری خمیر گچ به گونه ای است که علاوه بر بهبود خواص شکل پذیری پلاستیک آن ،زمان گیرش گچ  را به تعویق انداخته وبدین ترتیب هنرمند ،مدت زمان کافی برای کار برروی تزیین را داشته است.

تزیینات گچبری روی آینه تخت:این تزیینات مانند شیوه کپ بری،از تلفیق دو هنر گچبری وآیینه کاری شکل گرفته ،با این تفاوت که آینه های مورد استفاده در کپ بری کوژ،ولی قطعات آیینه از نوع مسطح یا تخت است.روش معمول اجرای این تزیینات،انتقال طرح بر سطوح اجزای معماری ،چسباندن قطعات آیینه بر سطح وبر اساس طرح انتقال یافته ،اجرای اندود گچی به صورت یکپارچه ویا موضعی ،برش وتراش گچ ونمایان شدن نقش گچبری بر زمینه آیینه کاری بوده است.09195938137

صفحه3 از4
گچبری مدرن طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم.ادامه استفاده شما از کوکی ها در سایت رضایت شما را از کوکی ها نشان می دهد. سیاست کوکی من از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن