موتیف گچبری

موتیف گچبری09195938137

به طور کلی نقوش گچبری از نظرگاه طرح های ارائه شده موجود به چهار دسته تقسیم می شوند:الف)نقوش هندسی که شامل طرح های استیلیزه هم می شوند.ب)نقوش گیاهی که شامل شلخ وبرگ ها ،نقش پالمت وروزت و کنگره است.ج)نقوش حیوانی و انسانی که شامل فرم های اساطیری نیز می شود.د)نقش خط و کتیبه در آثار گچبری (البته ترکیب نقوش هندسی ،گیاهی وحیوانی وانسانی نیز در گچبری ها دیده می شود)

الف)نقوش هندسی :این نوع نقوش از خوط مستقیم و شکسته در حالت های مختلف به چشم می خورند و بیشتر در حاشیه متن گچبری به کار می روند.در ترکیبات هندسی ،نقش صلیب شکسته ویا چلپیا دیده شده که اغلب به طور مجزا و منفرد با ترکیباتی از گل های لوتوس و یا پالمت در آمیخته اند.در این موارد ،هنرمند به ور معمول فضاهای خالی را با موتیف های تزیینی گیاهی پر کرده است .نمونه این نوع نقوش تزیینی را می توان در آثار باقی مانده از کاخ چال تر خان ری یافت که در موزه ایران باستان و نیز در محل پاسگاه تپه میل ورامین موجود است .نقش دایره و منحنی ها (که می توان گفت از نقوش اصلی گچبری ها هستند)در آثار اشکانی و ساسانی مشاهده شده است .این نقش بیشتر به صورت پیچک های مو و در برخی قسمت ها شبیه به ویرگول ظاهر می شوندو بیشتر در مرکز نقش چلپیا یا صلیب شکسته نیز از طرح های منحنی و دایره در اندازه های مختلف و گه گاه به صورت زنجیر حلقه ای و یا شبیه گل های لوتوس استفاده شده است.در قرون اولیه هجری سهم بیشتر نقوش تزیینی را رح های هندسی مانند اختر چلپیا ،خطوط مستقیم ،صلیب شکسته و دوایر و رشته های مروارید حلقه شکل و..داشتند.در دوران اسلامی ،نقش کثیر الاضلاع در فرم هندسی جلوه می کند،به طور مثال در آثار گچبری عهد سلجوقی ،بااینکه ادامه دهنده کارهای گچبری ساسانی است ،این اشکال دیده می شود.در آثار گچبری این دوران عناصر تشکیل دهنده طرح ها ،همان شکل های ساسانی ودر صورت سازی نیزوجه مشابهی با صورت سازی آن عهد وجود دارد.ازجمله نقوش هندسی رایج در گچبری مقرنس و گره است.

مقرنس :در لغت نامه دهخدا برای اصطلاح مقرنس کاری آمده است:«ایجاد گچبری های برجسته و آویخته برسقف خانه .آسمان خانه را با گچبری هایی زینت دادن.»برخی نیز مقرنس را نوعی گچبری در سقف اتاق ها و ایوان ها به صورت پله پله وبه شکل آویزه های قندیل مانند تعریف کرده اندوبرخی دیگر نوشته اندآنچه به شکل نردبان پله پله ساخته شده باشد.بنابراین شاید بتوان گفت نوع دیگری طاق که دردرون بنا وبرای پرکردن فضای خالی می زنند مقرنس نامیده می شود.مقرنس ها همچون دسته های سلول ماننددر ردیف هایی بر فراز یکدیگر ساخه می شوند وحجم های وسیع ساختمان وخطوط ساده آن را مایم وغنی وفضا را شاد و روح نواز می کنند.مقرنس کای نوعی تفنن اندیشه ایرانی است که بناهای با هیبت ووزین را آرایش می دهد.همچنین مقرنس کاری در سراسر عالم اسلام رسوخ داشته است. شرح و وصف آن ها دشوار وکاری طاقت فرساست.به طور خلاصه مقرنس ها مشتمل برردیف هایی از اسپر های محدب است که بیشتر به شکل ربع گنبد های کوچکی روی هم قرار گرفته است.نوک آنه به سوی فضای خالی خم شده است ونقطه ی هر پایه خط مقسم ردیف فوقانی را تشکیل می دهد این وضع تا آنجا تکرار می شود که طرح کلی اقتضا کند.اضلاع مقرنس ها پایه هایی است که ردیف های فوقانی را نگه می دارد.خانه های مقرنس می تواند متنوع باشد و استاد کار زبر دست قادر است با ظرافت در پیوند آنها تغییراتی به وجود آورد .مقرنس در واقع نوعی تزیین بوده است که با اشتیاق فراوان در همه ی نواحی و برای مقاصد گوناگون به کار گرفته شده است .مقرنس را برای فیلپوش ها و برای نیم یا ربع گنبد ها و یا حتی درگاه ها ،بالای طاقچه ها یا طاق نما ها ،سرستون ها و به عنوان پایه گلدسته مناره به کار برده اندو حتی آن ها را منبسط ساخته مانند آنچه در کاروان سرای خرگرد مشاهده می شود.برای تزیین دیوار مورد استفاده قرار داده اند.ارزش تزیینی مقرنس فوق العاده است ،در حالی که ارزش ساختمانی آن را می توان نا دیده گرفت .از اوایل نیمه سده دوازدهم میلادی مقرنس ها را از گچ می ساختند و روی سطح آجری نصب می کردند،مانند آنچه در گنبد قابوس وجود دارد. بعدها مقرنس هارا جداگانه قالب می زدند و در داخله ی نیمه ی گنبدها به وسیله ی میخ یا حتی ریسمان آویزان می کردند،مانند مقرنس های ایوان شمال شرقی مسجد جامع اصفهان که در این حالت تعلیق در آن زیر قشر مرمت یافته ی جدید پنهان مانده است .فریبندگی مقرنس ها بیشتر در تجمع واحدهای کوچک آن است که تا اندازه ی گوناگون هستند و بدین شکل نور در آنها شکسته و منعکس می شود وطرح های دل نشین ایجاد می کند.مقرنس در ایران و مصر کارکرد دقیق وروشن ساختی ومعماری داشته است.09195938137

گچبری مدرن طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت طراحی سایت
ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم.ادامه استفاده شما از کوکی ها در سایت رضایت شما را از کوکی ها نشان می دهد. سیاست کوکی من از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن